Sfeerfoto van De Wereld Draait Door
De Wereld Draait Door

De Wereld Draait Door

Elke werkdag, 19:00 opnpo1

De talkshow DWDD wordt gepresenteerd door Matthijs van Nieuwkerk. Met uiteraard LuckyTV en De TV Draait Door. Elke werkdag live vanaf het Westergasfabriekterrein in Amsterdam.

VOLG ONS

De Wereld Draait Door

Van Zedelijkheidswet tot Sekszusjes

29 nov 2019
  •  
leestijd 5 minuten
Daantjebloem
                                                                                                                                                 Beeld: Daantje Bons

Als je naar de Sekszusjes kijkt, zou je bijna denken dat het altijd zo normaal was in Nederland om openlijk over seks te praten met jongeren, maar het is nog niet eens zo lang geleden dat mensen het woord niet eens durfden te fluisteren. 

Seks is natuurlijk zo oud als het leven zelf. Archeologen vonden overal ter wereld beeltenissen met een seksueel karakter. Gekrast op de wanden van grotten en tempels, in de talloze opgegraven fallussen, borsten en billen van hout, steen of ivoor, en natuurlijk in 'vieze' boekjes. De Kamasutra alleen is al 1500 jaar oud. Toch zou het nog heel lang duren voordat betrouwbare seksuele voorlichting beschikbaar kwam voor de mensen die het het hardst nodig hebben: jongeren.

Aletta Jacobs

Het begin van de seksuele 'opvoeding' in Nederland begint in 1881 met de oprichting van de Nieuw-Malthusiaanse Bond (NMB) opgericht, die armoede wilde bestrijden door arme mensen te helpen met geboortebeperking via voorlichtingsboekjes en gratis voorbehoedsmiddelen. Een jaar later komt de eerste vrouwelijke arts van Nederland, Aletta Jacobs, in contact met de uitvinder van het pessarium, de Duitse dr. Mensinga. Jacobs introduceert het voorbehoedsmiddel bij de vrouwen op haar (voor arme vrouwen gratis) spreekuur en leidt collega-artsen op in het gebruik ervan. Een van hen was huisarts Johannes Rutgers (naamgever van de latere Rutgers stichting) die streed voor het recht van vrouwen om zo veel of weinig kinderen te krijgen als ze zelf wilden, gelijkberechting voor homoseksuelen en tegen de strafbaarstelling van abortus. In 1898 geeft onderwijzeres Nellie van Kol de brochure Moeder en Kind uit, waarin staat hoe ouders aan kleine kinderen uit kunnen leggen waar zij vandaan komen. Door de toenemende voorlichting over geboortebeperking komt ook de verstikkende seksuele moraal langzaam ter discussie te staan.

Zedelijkheidswet

Dat is een discussie waar het nieuwe kabinet, bestaande uit katholieke en calvinistische ministers, helemaal niet op zit te wachten. Het kabinet ziet de toenemende publiciteit rondom seks als een bedreiging van de beschaving en voert daarom in 1911 de Zedelijkheidswet in. Voorbehoedsmiddelen, pornografische afbeeldingen, homoseksuele contacten, abortus en bordelen worden verboden.

De behoefte aan geboortebeperking blijft echter alleen maar groeien en de katholieke arts Johannes Smulders speelt hierop in met een ‘natuurlijke methode’ om zwangerschap te voorkomen: periodieke onthouding. Tegenwoordig beter bekend als 'de kalendermethode'. Hoewel condooms officieel niet mogen worden verstrekt, vinden ze stiekem nog gretig aftrek. Bovendien wordt in 1930 het latexcondoom geïntroduceerd, dat goedkoper, fijner in gebruik is en langer meegaat. Hoewel de overheid nog steeds hard optreedt tegen de 'zedenloosheid' blijft het bloed kruipen waar het niet gaan mag. In films en op foto's zijn steeds vaker erotisch getinte scenes te zien. In het straatbeeld winnen de minirok en vleeskleurige panty aan populariteit. 

Seksuele revolutie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog had men wel wat anders aan het hoofd, maar na afloop blijkt dat goede seksuele voorlichting hard nodig is. Steeds meer mensen melden zich met geslachtsziektes bij de dokter en buitenechtelijke geboortes komen regelmatig voor. In 1946 wordt de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH) opgericht. Zij geloven dat seksuele onderdrukking een betere wereld in de weg staat en strijden voor aanvaarding van seks voor het huwelijk, legalisering van pornografie, legalisering van abortus en tegen discriminatie van homoseksuelen. In 1948 publiceert de Amerikaanse seksuoloog Charles Kinsey een onderzoek naar vrouwelijke seksualiteit en genot (wat tot dan toe als medisch irrelevant werd gezien). Langzamerhand begint de seksuele revolutie in Nederland op stoom te komen.

De protestgeneratie zet zich af tegen de verstikkende moraal van hun ouders en eist zelfbeschikking, vrijheid en democratie. Seks komt langzaam uit de taboesfeer en het gaat steeds vaker over genot in plaats van voortplanting. Die ontwikkeling wordt versterkt door de uitvinding van de anticonceptiepil, waardoor seks los kan worden gekoppeld van een mogelijke zwangerschap.

In 1962 brengt het farmaceutische bedrijf Organon de anticonceptiepil op de markt. De pil ontketent een ware seksuele revolutie en vrouwen krijgen met de pil de controle over hun eigen lichaam in handen. Christelijke partijen zorgen er echter voor dat de pil pas na 1975 vrij mag worden voorgeschreven. Tot die tijd is de pil officieel alleen toegankelijk voor getrouwde vrouwen. In de jaren '80 wint ook het spiraaltje aan populariteit.

Dolle Mina's

In de Swinging Seventies wordt er flink op los geëxperimenteerd. Sex, drugs, rockmuziek en sleutelfeestjes vieren hoogtij. Het vrije denken over seks begint langzaam ook zichtbaar te worden in de wet. In 1970 wordt de openlijke verkoop van voorbehoedsmiddelen gelegaliseerd en in 1971 wordt de pil opgenomen in het ziekenfondspakket. De strijd voor vrouwenemancipatie intensiveert. In Nederland vechten de Dolle Mina’s voor gelijke rechten en het recht op abortus, dat in 1984 - onder strenge voorwaarden - wordt toegestaan. Ook de emancipatie van homoseksuelen en lesbiennes wordt vooruit geholpen door de seksuele revolutie. In 1973 wordt homoseksualiteit uit het handboek voor psychische aandoeningen (DSM) geschrapt.

In de jaren '80 schrikt de wereld op door een nieuwe en gevaarlijk ziekte die rap om zich heen grijpt: aids. In eerste instantie lijken vooral homoseksuele mannen het slachtoffer te zijn en er heerst een groot taboe op de ziekte. Mensen zijn doodsbang om besmet te raken wat leidt tot verregaande stigmatisering van aidspatiënten. Al snel blijkt dat de ziekte ook slachtoffers maakte onder injecterende druggebruikers, mensen die donorbloed hadden gekregen en heteroseksuelen. In Afrika verspreid de epidemie veroorzaakt door het hiv-virus zich razendsnel. Pas in 1996 werd een eerste levensreddende behandeling voor mensen met hiv ontwikkeld: de combinatietherapie. Inmiddels is hiv prima te behandelen met medicijnen en is gebleken dat hiv-remmers ook als preventiemiddel kunnen worden ingezet.

Condoom op het Jeugdjournaal

In 1987 demonstreert Leonie Jansen in het Jeugdjournaal hoe je een condoom moet omdoen. Sommige mensen vinden het ongepast maar het onderwerp wordt steeds belangrijker gevonden. De Veilig vrijen-campagne is overal te zien en te horen. Seksuele voorlichting doet zijn intrede in het voortgezet onderwijs maar scholen mogen zelf bepalen hoe en wat.

Ook in tienerbladen wordt steeds meer over seks gepraat. Break-out! heeft eind jaren '90 de beroemde rubriek ‘Seks & Liefde’, waarin mensen naakt poseren en vertellen over hun seksleven. Lezers kunnen vragen insturen naar een seksuoloog. Het blad is zeer populair bij tieners, maar niet bij alle ouders.

In 1993 komt de Avro met het op jongeren gerichte programma 'Sex Met Angela' (Groothuizen), waarin openlijk over seks en seksualiteit wordt gepraat. BNN komt in 2003 met Neuken Doe Je Zo!, met Bridget Maasland. In het programma geeft een arts uitleg geeft over anatomie maar ook over genot.

In 2011 werd aandacht voor seksualiteit en seksuele diversiteit verplicht gesteld in het onderwijs. Omdat veel scholen en leraren niet wisten hoe ze dat moesten aanpakken, schoot de NTR te hulp in de vorm van ‘Dokter Corrie’. In een wekelijks terugkerend item van het Schooltv-weekjournaal praatte Martine Sandifort op een luchtige manier met BN'ers over gevoelige zaken als erecties, menstruatie of tongzoenen.

Dokter Corrie lijkt nu een natuurlijke opvolger te hebben gevonden in de gezusters Krista en Marcelle Arriëns. Zij maken voor de VPRO de webserie 'Sekszusjes TV' waarin ze op een nuchtere en grappige manier onderzoeken hoe het nu allemaal werkt, daar beneden.



Kijk hier het gesprek met de Sekszusjes in DWDD terug.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Wil jij het allerlaatste DWDD-nieuws ontvangen? Met de gasten van die avond, prijsvragen en meer? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief!