Wanneer is melk biologisch? En waar moet je op letten in de supermarkt?

In het zuivelschap van de supermarkt lijkt elk pak melk iets bijzonders te beloven. Maar wat is hiervan waar?

Biologisch, weidemelk, vers, houdbaar – het zijn nogal wat termen. Kasper Hettinga, hoogleraar Zuivelverwerking aan de Universiteit Wageningen, zet de belangrijkste claims op een rij.

Anders dan veel andere labels is ‘biologisch’ een officieel beschermde term. Biologische koeien krijgen uitsluitend natuurlijk en onbewerkt voedsel, hebben meer leefruimte en mogen volgens EU-regels altijd naar buiten. Bij ziekte gelden strikte regels voor medicijngebruik; antibiotica mag slechts beperkt worden ingezet. Bovendien wordt de naleving van deze regels onafhankelijk gecontroleerd. ‘De biologische zuivel die er is, wordt strikt gecontroleerd en [het gebruik van het label] is daarom niet misleidend’, zegt Hettinga.

Weidemelk en biologische melk worden regelmatig door elkaar gehaald, maar het zijn twee verschillende dingen. Voor weidemelk geldt in feite één eis: de koeien die het produceren moeten minimaal 120 dagen per jaar, zes uur per dag buiten lopen. Verdere eisen – over voeding, medicijngebruik of leefruimte – zijn er niet. Hettinga raadt aan de term kritisch te bekijken. ‘Bij weidemelk moet een koe buiten lopen, maar aan een lijst aan andere eisen hoeft het niet te voldoen. Het predicaat is relatief gezien veel makkelijker te bereiken dan biologisch.’

‘Vers’ klinkt aantrekkelijk, maar de term is nauwelijks beschermd door de Warenwet. Het Voedingscentrum noemt het dan ook een ‘lege term’. Verse melk is gewoon gepasteuriseerde melk – kort verhit op 72 graden om de bacteriën te doden. Het zegt niks over hoe recent de melk is geproduceerd. ‘Vaak is het gewoon melk die de afgelopen paar weken geproduceerd is. Ik zou dat nog steeds als vers zien’, nuanceert Hettinga.

Houdbare melk wordt, in tegenstelling tot verse melk, kort boven de 130 graden verhit. Daardoor worden alle bacteriën gedood en is de ongeopende melk maandenlang houdbaar, ook buiten de koelkast. Qua voedingswaarde is er nauwelijks verschil met verse melk.

Het vetgehalte is het enige wat werkelijk verschilt tussen volle, halfvolle en magere melk. De voedingswaarden zijn in alle drie ongeveer gelijk. Dus er zitten minder calorieën in halfvolle of magere melk dan in volle melk, maar niet minder voedingsstoffen.

Van alle labels op een melkpak is ‘biologisch’ de enige term met een wettelijk erkende betekenis. ‘Weidemelk’ zegt minder dan het suggereert, en ‘vers’ is dus eigenlijk niet veelzeggend. Voor wie bewust wil kiezen is biologische melk de meest betrouwbare optie.