BNNVARA
Een eerlijk en gelijkwaardig Nederland. Wij zijn voor. Jij ook?

Scheefgroei: hoe kan het dat er geen personeel te vinden is, maar sommigen niet aan het werk komen?!

28 dec 2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
1269 keer bekeken
  •  
Sander Heijne en Jeroen Pauw

Sander Heijne en Jeroen Pauw

© Scheefgroei

In Scheefgroei diepen Jeroen Pauw en journalist Sander Heijne de ongelijkheid in onze maatschappij uit. Deze keer: de arbeidsmarkt. Hoe kan het dat er geen personeel te vinden is, maar sommigen niet aan het werk komen?!

Wat is het probleem?
Lang werkt de regering aan een oplossing voor de vraag: hoe krijgen we de werkloosheid omlaag? Maar intussen is er iets opvallends gebeurd: we hebben namelijk (opnieuw) te weinig mensen. Er zijn meer banen dan werkzoekenden. Dat gebeurde al een keer eerder, namelijk in de jaren zestig van de vorige eeuw. Om de gaten te vullen werden er mensen uit Zuid-Europa, Turkije en Marokko gezocht om hier als zogenaamde ‘gastarbeider’ te komen werken.

Nu hebben we opnieuw te weinig mensen. Hoe gaan we dat deze keer oplossen? Want het probleem is aanzienlijk. Waar er in 2013 nog bijna 700.000 werklozen stonden te dringen om zo’n 100.000 vacatures in te vullen, ligt dat nu anders. Op dit moment zijn er voor iedere 100 werklozen juist 126 banen. Een overschot dus.

Schermafbeelding 2021-12-22 om 14.58.56

Voor wie is het een probleem?
Dat klinkt als goed nieuws: bijna iedereen kan aan het werk; vooral voor jongeren een mooi vooruitzicht. Maar de meesten van ons hebben meer last van het tekort aan werknemers dan profijt. 

Medische behandelingen moeten namelijk wachten vanwege een tekort aan verpleegkundigen. De politie legt onderzoeken stil door een gebrek aan rechercheurs. Schoolklassen zitten thuis omwille van een gebrek aan leraren. Het woningtekort wordt mede veroorzaakt door een tekort aan bouwvakkers. En de energietransitie, die dreigt vast te lopen op een tekort aan technisch geschoold personeel.

Meeste mensen in de bijstand

Meeste mensen in de bijstand

© Scheefgroei

De krapte is het grootst in de handel: winkels en distributiecentra. Daar zijn de meeste openstaande vacatures. ‘Blijkbaar willen mensen daar niet graag werken, en als we kijken hoe de werkgevers hier met het personeel zijn omgesprongen, dan is dat misschien ook niet zo gek’, aldus Sander Heijne.

Wat opvalt in deze sector is dat de winst tegenwoordig anders wordt verdeeld dan vroeger. Het deel van het geld dat in de handel wordt verdiend dat naar de werknemers gaat, is fors gedaald. Dat is ook in andere sectoren met grote personeelstekorten het geval. De arbeidsvoorwaarden zijn tamelijk scheefgegroeid.

Jeroen Pauw

Jeroen Pauw

© Scheefgroei

Hoe komt dat?
Een simpel voorbeeld schetst volgens Sander het probleem het beste: ‘Het is je misschien weleens opgevallen dat de mensen die we vroeger personeelschef noemden, tegenwoordig ‘human resource manager’ - oftewel, beheerder van de menselijke hulpbronnen - op hun visitekaartje hebben staan. En dat illustreert eigenlijk precies wat er misgaat op de arbeidsmarkt. We zijn werk meer en meer als een grondstof gaan beschouwen.’ Mensen zijn hulpbronnen geworden.

1e Klasse

1e Klasse

© Scheefgroei

En over het algemeen kopen wij onze hulpbronnen het liefst zo goedkoop mogelijk. Sander vergelijkt onze arbeidsmarkt met een trein met verschillende klassen. ‘In de eerste klasse reizen de mensen met de vaste arbeidscontracten comfortabel richting hun pensioen. Onderweg investeren hun werkgevers in de nodige bijscholing. En tijdens de coronalockdowns kregen zij elke maand keurig hun loon uitgekeerd. Zelfs als ze thuis duimen zaten te draaien.’ Als ze ziek zijn wordt hun plekje vrijgehouden, als ze arbeidsongeschikt raken kunnen ze rekenen op een uitkering, en de meeste van de werknemers met een vast contract bouwen ook nog eens een aanvullend pensioen op. 

2e Klasse

2e Klasse

© Scheefgroei

In de tweede klasse van de trein zitten de ondernemers en succesvolle zzp’ers. ‘Zij kunnen zich financieel vaak prima bedruipen en als je wat in hun coupé rondvraagt, zullen veel reizigers je vertellen dat ze het er prima vinden’, aldus Sander. Maar deze groep mist de privileges van de eerste klasse, denk aan: het pensioen en de sociale verzekeringen. Deze moeten de mensen in de tweede klasse allemaal zelf regelen. ‘Dat maakt ze kwetsbaarder.’ Vier op de tien zzp’ers heeft namelijk niks geregeld voor arbeidsongeschiktheid en een kwart bouwt geen pensioen op. En daarbij: ‘Als het financieel even tegenzit, dan voelen zij dat direct.’ Bijvoorbeeld tijdens de coronacrisis.

3e Klasse

3e Klasse

© Scheefgroei

In de derde klasse zitten de flexwerkers en schijnzelfstandigen ‘die geen tijd en energie hebben om na te denken over sociale verzekeringen of een pensioen'. 'En dat heeft eigenlijk ook geen zin, want ze kunnen zich deze privileges toch niet permitteren. Flexwerkers verdienen gemiddeld 48 procent minder dan hun collega’s in de eerste klasse.’ Ze zijn vaak jong, laagopgeleid, vrouw of hebben een migratieachtergrond. Ze werken onder relatief slechte omstandigheden en hebben weinig baanzekerheid: ‘Ze worden onderweg om de haverklap uit de trein gegooid.’

Niet in de trein

Niet in de trein

© Scheefgroei

Dan zijn er ook nog mensen die helemaal niet in de trein zitten: mensen zonder werk. ‘Sommigen leven van een uitkering, anderen van het inkomen van hun partner.’ En deze groep is best groot: tenminste een miljoen mensen staan langs de kant op de arbeidsmarkt.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (2)

ErikVeldman
ErikVeldman31 dec 2021 - 4:09

De linkse partijen zouden zich het drukste moeten gaan maken over de mensen in de flexibele schil, schijnzelfstandigen en de groepen die langdurig werkloos zijn. Echter zolang zij vastzitten in identiteitspolitiek en daardoor veel kiezers hebben verloren zie ik dat somber in.

Marcelvssr
Marcelvssr28 dec 2021 - 10:13

Goedemorgen, mijn naam is Marcel Visser. Zie mij linkedin dan weet u alles :-)). Gister het programma gezien. Ik ben een MKBer al heel lang. Wat ik miste is een MKBer aan tafel. FNV had een opmerking: heel veel slechte werkgevers. Minimum loon omhoog maar vergeten wordt dat het MKB de prijs gelijk aanpast. 1 euro meer betekent x 2.3 aan verhoging prijs. Salaris wordt gekoppeld aan waardering. Niet mee eens. Salaris is een beloning voor het werk dat je doet. MKB is de grootste werkgever. Kleine zaken die rond moeten komen, kleine werkgevers met vast dienst verband in medewerkers is vandaag de dag zowat onmogelijk. De antwoorden op die vragen en deze vragen, er zijn er nog velen, miste ik in het programma. Nu doe ik ook veel met de bouw. Weet u welke krankzinnige regels dat er zijn? Weet u hoe lang een vergunning voor een dakkapel duurt? Dat heeft indirect te maken met werk en arbeid wat daarvoor verricht moet worden. Iemand in de bouw laten werken in vast dienstverband is bijna onmogelijk voor een kleinere werkgever. Daarom is het ook niet aantrekkelijk om te werken in de bouw. Daarom geen mensen die de opleiding willen doen. Ik heb 3 zaken gehad, tamelijk groot, in het kappersvak met gemiddeld 40 medewerkers en een partner. Vandaag de dag onmogelijk. Dit mis ik in het programma scheefgroei. Er wordt te weinig diep ingegaan over hoe het is ontstaan. Die diepgang hoeft niet langdradig te worden. Ik zou graag een keer overleg hebben met de heer Pouw. Vriendelijke groet, Marcel. ( 0642531017 )