Karim is sociaal advocaat: ‘Er zit altijd een enorm verhaal bij’

Karim staat als sociaal advocaat mensen bij die geen juridische hulp kunnen betalen. Geen werkdag is hetzelfde en achter elke hulpvraag schuilt vaak een groter verhaal. Wat drijft Karim? En wat vraagt dit werk van je als advocaat en als mens?

Als sociaal advocaat moet Karim niet alleen de juridische kant van een zaak begrijpen, maar ook de achtergrond van zijn cliënt, en dát verhaal overbrengen. ‘Door een verhaal te vertellen geef je kleur aan een feitencomplex, waardoor je cliënt en zijn of haar juridische hulpvraag beter begrepen wordt en die persoon ineens zichtbaar wordt.’

Karim doet dit onder andere op het gebied van huurrecht, waar cliënten zelden met één probleem bij hem binnenkomen. ‘Het begint bijvoorbeeld met: ik word uit mijn huis gezet. En dan blijkt dat die persoon ook nog het slachtoffer is van huiselijk geweld. Er zit altijd een enorm verhaal bij.’ Ook geldt dat voor zijn zaken in het strafrecht. ‘Het gros van de mensen die verdacht worden van een strafbaar feit hebben de klassieke achtergrond van een licht verstandelijke beperking of een grote sociaaleconomische. achterstand. Ook zie ik steeds meer cliënten met een psychiatrische stoornis die worden aangehouden', legt Karim uit. ‘Mensen die komen uiteindelijk voor de strafrechter, maar hebben eigenlijk een enorme zorgvraag.’

Daar ligt ook Karims meerwaarde als advocaat. ‘Als togadrager zit je naast degene die in het beklaagdenbankje zit, waar iemand toch de zwakkere partij is en niet helemaal goed uit zijn woorden komt, tegenover de ‘chique’ persoon. En jij bent degene die de vertaalslag maakt.’

‘Ik had altijd al een heel maatschappelijk beeld van mijn rechtenstudie’, vertelt Karim. ‘Ik wilde gewoon mensen helpen met een rechtsprobleem.’ Na een stage tijdens zijn opleiding bij een klein sociaal advocatenkantoor, wist hij zeker dat dit de richting was die hij op wilde. ‘Je bent maatschappelijk werker, maar je hebt ook een wapen op zak en je kan echt wat voor ze doen; je kan recht gaan halen.’

Ook de proceservaring die je in de sociale advocatuur opdoet, trok hem aan. Wie denkt dat de sociale advocatuur stoffig is, heeft het volgens Karim dan ook helemaal mis. ‘Het is het tegenovergestelde, het is heel erg spannend en superdivers.’ Hij moet regelmatig op korte termijn in actie komen, bijvoorbeeld bij ontruimingen of aanhoudingen, en hij heeft veel contact met hulpverleners en familieleden.

Bovendien staat hij vaak in de rechtszaal en ligt zijn toga dan ook niet te verstoffen. ‘We hebben zo vaak onze toga aan, dat je die in je zak of tas propt en dat die dan gekreukeld is’, vertelt hij lachend. ‘Als je dat eng vindt, moet je vooral contracten gaan doen op de Zuidas. Maar als je houdt van pleiten en in de rechtszaal staan en niet op je mondje bent gevallen en ook tegen een rechter, advocaat, wederpartij in durft te gaan op een nette manier, dan moet je voor dit vak kiezen.’

Naast het procederen voert Karim meerdere onderhandelingen per week. Hij vertelt over een 29-jarige cliënte die na het overlijden van haar moeder ook haar ouderlijk huis dreigde te verliezen. Haar vader was al tien jaar eerder overleden en haar moeder stond als huurder op het contract. ‘De verhuurder wil in zo'n geval dat je dan de woning verlaat’, legt Karim uit. ‘Je hebt dan een bepaalde juridische norm wanneer je wel mag blijven, maar die lat ligt erg hoog.’ Door met de verhuurder te onderhandelen, wist Karim voor elkaar te krijgen dat zijn cliënte in de woning kon blijven. ‘Dat soort zaken komen vaker langs en vind ik heel mooi, omdat je kan voorkomen dat iemand die net zijn ouder is kwijtgeraakt, ook zijn woning kwijtraakt.’

‘Het kan best wel pittig zijn’, beaamt Karim. ‘Ik heb ook hele schrijnende situaties meegemaakt van een moeder met een kind die op straat worden gezet, of mensen met een verslaving die op straat worden gezet.’ Toch moet je volgens Karim vooral oog houden voor de juridische kant van het verhaal. ‘Emoties en persoonlijke situaties zijn van belang, maar wil je echt wat voor ze betekenen bij de rechter, dan moet je een goed juridisch verhaal hebben.’ Die balans houden kan lastig zijn. ‘Iemand komt met een heel emotioneel verhaal en daar moet je ruimte aan geven, maar op een gegeven moment moet je ook zeggen: maar wacht even, hoe zit dat?’

Een vertrouwensband opbouwen met de cliënt en tegelijkertijd ingewikkelde juridische informatie vertalen kost dan ook tijd, vaak meer dan waarvoor hij betaald krijgt. ‘Er staat een aantal uur voor en daar ga je eigenlijk altijd overheen, want je wil honderd procent uit je zaak halen’, vertelt Karim. ‘Anderzijds moet je ook denken aan je uren en je wordt daar niet extra voor betaald. Er is eigenlijk geen balans. Alle sociale advocaten lopen daartegen aan.’

Karim werkt als zelfstandig ondernemer op meerdere rechtsgebieden en doet via andere kantoren en maatschappelijke organisaties deels betalende zaken. ‘Je moet een beetje creatief en ondernemend zijn, dat is ook leuk eigenlijk.’ Volgens Karim kunnen zorgen over het inkomen rechtenstudenten ervan weerhouden om voor de sociale advocatuur te kiezen. ‘Maar het is wel een misvatting dat er niks te verdienen valt.’

Voor Karim draait het uiteindelijk om het bijstaan van mensen met een juridisch probleem, ook als zij weinig geld hebben. ‘Daarvoor heb je uiteindelijk ook rechten gestudeerd. In mijn optiek is dat eigenlijk een plicht aan ons als advocaten’, zegt hij. ‘Je hebt ook een verantwoordelijkheid om iets bij te dragen aan de maatschappij. Dat voel je wel bovengemiddeld in ons vak, je ziet dat we extra hard willen lopen.’ En dat blijft hij voorlopig doen. ‘Als het aan mij ligt, doe ik dat tot mijn pensioen.’