Sfeerfoto van BNNVARA
BNNVARA

BNNVARA

Vóór vooruitgang, vrijheid en verandering

We denken dat het beter kan: open, gelijkwaardig en rechtvaardig. Dit bereiken we niet alleen, dus sluit jij je aan?

VOLG ONS

Is het erg dat jongeren minder boeken lezen?

22 nov 2019
  •  
leestijd 4 minuten
Jongeren lezen

Lezen

© Unsplash

Jongeren lezen minder dan een uur per week in een boek, volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau. Vroeger spendeerden ze veel meer tijd met hun neus in de boeken. Hoe erg is dat?

 

Veel mensen maken zich zorgen over het leesgedrag van jongeren. Drie boeken in een heel jaar is al veel, volgens Stichting Lezen. Daarom hebben zij drie bekende Nederlanders gevraagd aandacht te besteden aan hoe leuk lezen kan zijn. Een van die BN’ers is zanger Gerson Main. Hij gaat een challenge aan met de jongeren, om samen meer te lezen. ‘Ik hield ook van lezen, tot het verplicht moest op de middelbare school. Achteraf heb ik er spijt van dat ik het niet meer heb gedaan. Ik denk dat veel jongeren daarom een duwtje in de rug nodig hebben. Geen dwang’, vertelt hij in Na het Nieuws.  

 

‘Taal is handig’

Ook Tim Hofman maakt zich zorgen. Hij maakt zich hard voor het initiatief Nederland Leest. Dit is volgens hem belangrijk omdat de staat van de Neerlandistiek achteruitgaat, zo vertelt hij in De Wereld Draait Door. ‘Aan de Universiteit van Amsterdam is de studie Neerlandistiek zelfs opgeheven. Het aantal Nederlands-studenten is in tien jaar van 600 naar 200 studenten gedaald. Ik maak me daar zorgen om. (…) Taal is namelijk niet alleen iets wat leuk is of handig. Maar het is ook iets wat je in kan zetten voor maatschappelijke doeleinden.’

Kilometers swipen

Maar dat jongeren massaal minder boeken zijn gaan lezen betekent niet dat ze helemaal niet meer lezen. Jongeren lezen namelijk heel veel, maar op andere plekken dan in boeken. Namelijk hun smartphone of in songteksten.

 

Schrijfster Rachel Visscher doet het daarom helemaal anders. Ze maakte een roman voor Instagram. Via het account @byfarihah worden volgers iedere dag getrakteerd op een foto, video of illustratie met tekst. Al deze berichten samen vormen een deel van het verhaal van het Afghaanse meisje Farihah. Ze vertelt erover bij De Nieuws BV. ‘Ik denk dat jongeren op een heleboel verschillende manieren kunst tot zich nemen. Zoals ik dit boek weer in een compleet nieuwe vorm presenteer. En wat mij betreft stimuleert dat ook weer om een gewoon boek ter hand te nemen.’

Visscher is niet de enige die jongeren literatuur laat ervaren via Instagram. Het stikt er namelijk van de ‘Instadichters’. Een van hen is Lars van der Werf, beter bekend als ‘Versjes van Lars.’ Hij heeft 22.000 volgers en al meerdere boeken op zijn naam staan. 

Kila van der Starre is literatuurwetenschapper. Ze doet onderzoek naar poëzie buiten het boek. Zij vindt Instagram een hele interessante voedingsbodem voor literatuur. ‘Het kan een heel mooi tegengeluid bieden tegen mensen die zeggen dat poëzie dood is en dan vooral onder jonge mensen. Poezië kan op Instagram namelijk een enorm bereik hebben. Het wordt dagelijks gelezen en dan voornamelijk door jonge vrouwen. Dat maakt het heel uniek.’ Op dit moment is zestig procent van alle dichtbundels in de schappen bij boekenwinkels gemaakt door Instagramdichters. ‘Dat betekent niet dat poezië alleen op het platform wordt gelezen, maar dat het ook een enorme impact heeft op de verkoop van bundels.’ Online lezen doet dus offline lezen. De poëzie is dus absoluut niet dood. Van der Starre: ‘Het is heel moeilijk om de poëzie dood te verklaren als je naar dit soort vormen kijkt.’

Na het Nieuws, Gerson Main over lezen vanaf minuut 19.30

‘Het is een media-ervaring’


Cesar Majorana beaamt dat. Het lezen van een boek staat bij de meeste mensen bovenaan de culturele hiërarchie. ‘Als je een boek leest dan is dat beter dan het kijken van een Netflix-serie, beter dan en podcast en beter dan een radioprogramma. En ik weet niet of de huidige generatie jongeren zich zo vasthoudt aan de traditionele hiërarchie. Een wereld bouwen in Minecraft kan net zo verdiepend zijn als een boek lezen’, zegt hij in De Nieuws BV.

 

Het nieuwe lezen draait volgens Majorana niet om het traditionele idee van een boek, maar dat alles wat je doet, ook op je scherm, een vorm van lezen is. Per dag brengen we ongeveer drie uur en vijf minuten door achter een scherm, en dat is volgens Majorana te vergelijken met het kijken van een film. ‘Het is een media-ervaring en daar hoort tekst natuurlijk ook bij. Ik ben een enorme fan van Instagram als medium voor tekst.’

Volgens Gerson heeft het lezen van een boek wel een zekere meerwaarde ten opzichte van andere media. ‘Ik merk als ik een boek lees, hoe ik erin op kan gaan. Ik zie mezelf veranderen als ik een boek lees. Als je een boek leest dan creëer je de hele wereld zelf. Terwijl wanneer je tv kijkt je alles geserveerd krijgt. Je hersenen gaan heel anders te werk. Je wordt creatiever.’ Hij vindt het daarom als artiest ook heel belangrijk om boeken te lezen. ‘Als artiest ben je een opsomming van alles wat je tot je hebt genomen. Ik denk dat het lezen van boeken mij wel echt tot een rijker mens heeft gemaakt.’  

 

Rapteksten


Ook Adriaan van Dis kan die vertaling van poëzie in muziek goed begrijpen. Volgens Van Dis is er een nieuwe vorm van taalverrijking bijgekomen. Namelijk de Nederlandse hiphop-scène. ‘Ik vind rap fantastisch, voor mij is het de poëzie die onze taal vernieuwt. Het zijn vaak woordsmeden over getto-leven, smerigheid en geilheid.’ En Van Dis is niet de enige die daar zo over denkt. In 2014 werd Typhoons Lobi da basi bekroond met de 3VOOR12 Award. ‘Het is geen hiphop, maar poëzie op een hiphopbeat’, aldus de jury.