Sfeerfoto van BNNVARA
BNNVARA

BNNVARA

Vóór vooruitgang, vrijheid en verandering

We denken dat het beter kan: open, gelijkwaardig en rechtvaardig. Dit bereiken we niet alleen, dus sluit jij je aan?

VOLG ONS

Hoe groot is het medicijntekort?

20 nov 2019
  •  
leestijd 4 minuten
Medicatie

Medicatie

© Unsplash

De afgelopen jaren is het tekort aan medicatie enorm gestegen. Duizenden medicijnen zijn niet meer beschikbaar. Van levensreddende kankermedicijnen tot simpele cholesterolverlagers zijn niet meer beschikbaar.

 

Voor geneesmiddelen zonder patent geldt dat zorgverzekeraars zelf mogen kiezen bij wie ze een geneesmiddel inkopen. Zij kiezen dan uiteraard het medicijn met de laagste prijs. Dat wordt ook wel het preferentiebeleid genoemd. Hierdoor wordt veel geld bespaard en daardoor kunnen ook de zorgpremies laag blijven. Dat is natuurlijk fijn maar het heeft ook nadelige gevolgen. Er ontstaan zo namelijk enorme tekorten. 

Apotheek

Apotheek kampt met grote tekorten

© Kassa

1707 medicijnen

Door die lage prijzen komen de fabrikanten in de problemen. Zij hebben namelijk nog maar een hele kleine marge. Daarom leggen ze maar een kleine voorraad aan van de medicijnen. Daardoor zijn er enorme tekorten ontstaan. Dit jaar zijn er bijvoorbeeld al 1707 medicijnen niet meer beschikbaar. Een groot deel van onze medicijnen wordt, om de prijs laag te houden, in China en India geproduceerd. Mocht er iets misgaan in de productie, dan hebben we hier een groot probleem. Want er zijn maar kleine voorraden beschikbaar. Dit probleem kwam vorig jaar aan het licht toen een grote hoeveelheid medicatie vervuild bleek te zijn.

 

Dat probleem is goed zichtbaar bij de apothekers. Iedere week is er wel weer een medicijn dat niet goed of helemaal niet meer verkrijgbaar is. Apotheker Evelyn Schuil: ‘Deze week zijn er problemen met een anticonceptiepil, bepaalde bloeddrukverlagers zijn niet te krijgen en een cholesterolverlager kan ik niet krijgen.’

Alternatieven

Apothekers moeten dus steeds alternatieven bedenken om mensen van medicatie te voorzien. Maar dat voortdurend wisselen van medicijnen kan vervelende gevolgen hebben. Vooral bij parkinsonpatiënten is bekend dat regelmatig wisselen klachten vergroot. De medicijnen moeten dan steeds weer opnieuw aangepast worden, omdat klachten van parkinson heel persoonlijk zijn en de toepassing van medicatie daarmee dus ook.

 

De tekorten die geboren zijn uit een besparingsregeling om de premies laag te houden, zorgen op de lange duur voor veel extra kosten. Zo zijn logistiek medewerkers bij apothekers ruim de helft van hun tijd op een dag kwijt aan het organiseren van de tekorten. Ook artsen maken extra kosten. Een tekort van een simpel middel tegen een te hoge bloeddruk kan al veel problemen opleveren. Er zijn namelijk ontzettend veel mensen die gebruik maken van dit middel. Als deze niet meer beschikbaar is, dan stappen patiënten massaal naar hun huisarts voor een oplossing. Huisarts Mark Pul: ‘Wanneer ze dan een nieuw middel krijgen, dan moet ik weer extra controleren of die bloeddruk dan weer goed is.’

Huisarts Pul

Huisarts Pul

© Kassa

Extra kosten

Volgens huisarts Pul weegt de kleine besparing door het huidige preferentiebeleid niet op tegen de kosten die er uiteindelijk extra worden gemaakt. ‘Je kan op een bloeddrukmiddel een cent of een tiende cent besparen. Dan levert dat voor de hele grote groep een besparing op. Maar als die patiënt weer terugkomt bij mij op consult, en dat consult kost een tientje, wat is dan je uiteindelijke winst?’ Pul geeft aan wekelijks patiënten op consult te krijgen die in deze situatie zitten. Hij betwijfelt of dit wel een zuinig beleid is. ‘De marktwerking heeft zijn grens bereikt hierin.’

 

In het ziekenhuis kampen ze met dezelfde problemen. Daar voelen ze duidelijk aan dat het probleem steeds groter wordt. Eerder waren er ook al wel tekorten, maar nooit was het zo erg als de afgelopen jaren. ‘Het tekort is ieder jaar verdubbeld. En ze houden ook steeds langer aan. En de producten waar het om gaat zijn ook steeds kwetsbaarder’, zegt Noortje Swart, hoofd klinische farmacologie Amsterdam UMC. Sommige antibiotica of middelen in de behandeling van kanker zijn niet of nauwelijks beschikbaar. En dat brengt gevaren met zich mee. ‘Dit zijn levensreddende middelen die direct beschikbaar moeten zijn, daarbij kan de behandeling van een patiënt niet worden onderbroken.’

Voorraad wettelijk vastleggen

Om deze problemen in de toekomst te voorkomen wil minister Bruins een minimale voorraad bij apotheken, leveranciers, groothandels en fabrikanten wettelijk vastleggen. Hiervoor houdt hij een voorraad voor vier tot vijf maanden aan. ‘De meeste tekorten houden vier tot vijf maanden aan. Dus de gedachte is om ervoor te zorgen dat we voor vier tot vijf maanden voldoende geneesmiddelen hebben, dan hebben patiënten er in die periode in ieder geval geen last van. Dan heb je het probleem van de productie nog niet opgelost, maar dan horen patiënten in ieder geval geen ‘nee’ bij de apotheek.’ Apotheker Schuil vindt het schrikbarend dat dit probleem nu pas doordringt bij het ministerie. ‘Wij roepen al meer dan drie of vier jaar dat er een probleem is.’