Elvira (18) groeit op tussen twee culturen: ‘In Nederland ben je buitenlander, in het land van je ouders Nederlander’

Elvira (18) groeit, als kind van ouders met een migratieachtergrond, op tussen twee werelden, zonder zich ergens volledig thuis te voelen. Met haar speech over identiteit en onmogelijke druk om je aan te passen, is ze genomineerd voor de BNNVARA Impact Award 2026.

‘Het begint vroeg, op school al eigenlijk, wanneer je merkt dat je iemand bent die er niet bij hoort. Ik zie er niet zo uit zoals de anderen op school. Ik breng ander eten mee naar school, stukjes van mijn cultuur. En de manier waarop ik praat, werd niet begrepen.’

‘Je begint met opvouwen wanneer je merkt dat mensen jou niet begrijpen en daardoor heel afstandelijk doen. Vooral tussen kinderen is dat heel ongemakkelijk. Ik merkte dat ik toen al een gedeelte van mij klein hield om erbij te horen.’

‘Ik probeerde om bij de “normale” groepjes te horen. Ik had een nieuwe identiteit voor mezelf bedacht. Ik probeerde mijn eigen identiteit en cultuur er nooit bij te betrekken, in de hoop dat ik geaccepteerd werd. Ook probeerde ik mensen te vermijden die nare opmerkingen maakten of racistisch waren, door ervoor te zorgen dat zij niks meer van mij zagen waar ze iets over konden zeggen.’

‘Ja, en zij hadden dezelfde ervaringen. Vooral op de middelbare school, toen er iemand in mijn klas zat met dezelfde etniciteit, merkte ik hoeveel groter het probleem eigenlijk is.’

‘Ik heb het gevoel dat de “Nederlandse” identiteit niet meer klopt. Deze bestaat haast niet. Alles verandert. Cultuur verandert, de taal verandert. Dus waarom zou identiteit niet veranderen?’

‘En als mensen dat wel van je verwachten – omdat je een migratieachtergrond hebt – dan vragen ze eigenlijk iets onmogelijks. Dat heb ik ook gemerkt: ik probeerde iemand te zijn, maar dat was onmogelijk want voor sommigen was de uitkomst nooit goed genoeg. Dus daar ben ik gewoon mee gestopt.’

‘Mensen die willen dat je je aanpast willen niet alleen dat, maar ze willen ook dat je jezelf vergeet, je achtergrond vergeet. Want als je dat niet doet, ben je nog steeds anders. In mijn speech heb ik het over de vraag: “Waar kom je echt vandaan?” En dat is een vraag die voortkomt uit je uiterlijk. Dat kun je niet veranderen. Mensen kunnen niet geloven dat je er zo uitziet als je bent geboren in Nederland. Dat is dus het pijnlijke. Ook al vergeet je jezelf, niemand zal jou vergeten. Mensen kunnen het meteen zien dat je ergens anders vandaan komt.’

‘Ik denk dat mensen, wanneer ze mij zien, meteen een bepaald beeld en een verhaal bij mij hebben. Ze zien mij en ze denken meteen: zij komt niet van hier. Mensen kunnen het ook op een normale manier vragen en erachter komen dat ik gewoon hier geboren ben. Dat ik gewoon Nederlands ben. En dat ik altijd op Nederlandse scholen heb gezeten.’

‘Ons DNA is misschien 99,9% hetzelfde, maar toch 0,1% is anders. Dat maakt iedereen zo uniek en vol leven. Het doet pijn dat mensen mij niet zien als een persoon, maar als een soort. Ik heb ook mijn eigen favoriete liedjes en favoriete kleur, maar dat maakt allemaal niet uit want ze hebben een verhaal in hun hoofd dat niet bij mij hoort.’

‘Als je je niet aanpast, dan stel je jezelf eigenlijk open voor heel veel ongevraagde kritiek en ontzettend veel haat. Ik werd bijvoorbeeld buitengesloten op de basisschool; ik mocht niet meespelen met de rest omdat ik anders was. Je creëert niet een probleem voor anderen, maar in jezelf: dat je jezelf verliest.’

‘Op school was ik een ander persoon dan thuis. De momenten dat ik alleen was, vroeg ik mezelf af: wie ben ik eigenlijk als er niemand kijkt? Ik was een mengelmoes van verschillende culturen, talen en ideeën. Wie zit ik te onderdrukken? Als ik mezelf onderdruk heb ik een groter probleem: niet probleemloos zijn.’

 ‘Je bent een tussenmens. Je voelt je nergens volledig thuis, maar je weet wel overal de weg. In het land van je ouders ben je een Nederlander, maar in Nederland ben je buitenlander. Je zweeft in een tussenruimte vol perspectieven, een soort waardeloosheid. Je kan gewoon nergens zeggen: “Dit ben ik.” En als je niet in die tussenruimte zweeft, word je al snel weer in een hokje geplaatst. Het is een plek waar je niet op de grond staat. Je zit tussen twee concepten van de wereld in.’

‘Ik denk dat het begint met het feit dat ruimte maken betekent dat Nederland moet accepteren dat de dominante cultuur – de Nederlandse cultuur – verandert. Daar begint het mee. De wereld waar we op leven verandert altijd. Waarom zouden de mensen die erop leven niet veranderen? Waarom zouden normen en waarden die in ons hoofd zitten niet kunnen veranderen? Het begint met de acceptatie van verandering en dan zie je vanzelf dat die ruimte zal komen.’

‘Ik weiger mezelf nog langer uit te leggen aan mensen die al een verhaal over mij in hun hoofd hebben. Ik bescherm mijn identiteit door mijn eigen verhaal te vertellen, mijn talen te spreken en trots te zijn op de complexiteit van mijn achtergrond in plaats van deze te verbergen.’

‘Ik hoop dat mensen die zelf een identiteitscrisis hebben weten dat ze niet alleen zijn. Maar ik hoop voornamelijk dat mensen inzien dat integratie geen eenrichtingsverkeer is. Iedereen moet zich aanpassen en meer ruimte maken. Ik hoop dat de tussenmensen zich gezien voelen, en dat de rest van Nederland beseft dat ze hun ruimte niet hoeven te verdedigen. Maar simpelweg de deur verder open moeten zetten.’

Waar kom je echt vandaan? Het begint klein, onschuldig bijna. Waar kom je vandaan? Nee, waar kom je écht vandaan? Je lacht, je beweegt mee, want tegenstribbelen maakt je lastig. En wie erbij wil horen, mag niet lastig zijn. Je leert jezelf opvouwen. Minder ruimte, minder stem, minder jij. Ik had geleerd dat probleemloos zijn belangrijker was dan mezelf zijn.

Want als de maat niet klopt, dan wordt er een stukje van mij gesneden. Mijn taal moet platter, mijn cultuur bleker, mijn ambitie stiller. Alles om de ander een veilig gevoel te geven. Maar wie beschermt mijn identiteit? Ik ben hier geboren. Ik ben opgegroeid op Nederlandse scholen.

Ik ken de regels. Is dat niet genoeg? Alleen omdat thuis een andere taal klinkt, moet mijn bestaan uitgelegd worden? Waar kom je écht vandaan? Ben je wel geïntegreerd? Wanneer hoor je er eindelijk bij? Dit zijn geen oprechte vragen, maar oordelen op identiteit. Oordelen die rusten op de schouders van een op de drie jongeren met een migratieachtergrond. Waaronder ikzelf. En ik heb mijzelf gebroken om in dat hokje van de Nederlander te passen.

Waar kom je écht vandaan? Dit is een doodlopende weg. Want dit gaat niet alleen over mij. Dit gaat over een land dat miljoenen in hetzelfde hokje heeft gedwongen en heeft geëist: kies. We kijken nu naar de uitputting van een generatie tussenmensen. Mensen die door deze constante identiteitsstress drie tot vijf keer vaker kampen met psychische klachten en diepgeworteld trauma. Dát, mensen, dát is de prijs van het moeten kiezen. Dit is het probleem van Nederland. Niet diversiteit, niet migratie, maar ruimte maken.

Maar kijk naar buiten. De straten zijn al veranderd. De klaslokalen, de voetbalwedstrijden, de vriendschappen. Alleen het verhaal weigert mee te bewegen. Want we blijven doen alsof het één norm is, één gezicht, één manier om Nederlander te zijn. En iedereen daarbuiten moet zich blijven bewijzen, blijven aanpassen, blijven uitleggen: waar kom jij écht vandaan. Het is tijd dat Nederland stopt met vragen en ziet wie ik ben.