Amal Maatoug: 'We willen niet écht terug naar 2016'

Terug naar 2016? Niet als het aan columnist Amal Maatoug ligt. Laat 2026 lekker 2026 blijven, aldus Amal.

Trump is aan de macht, Bruno Mars gaat op tour, Zara Larsson's Lush life is op z’n piek, iedereen en z’n moeder kijkt Stranger things. Je zou zeggen dat ik het over dit jaar heb, maar al deze dingen waren ook in 2016 waar. Als je net als ik chronisch online bent – of überhaupt Instagram een keer hebt geopend de afgelopen week – zal het je niet zijn ontgaan: 2016 is terug. Mijn tijdlijn stond vol met foto’s van een decennium geleden (en de buikspieren van Tim Hofman, wow). Ik ga niet liegen: de seconde dat ik lucht kreeg van deze trend ben ik tien jaar naar boven gescrold in mijn camera roll om te kijken wat ik ook alweer aan het doen was in 2016 – het antwoord is fotoshoots met mijn beste vriendin. Maar waarom willen we zo graag terug naar het jaar van gescheurde broeken, Snapchat-filters en Pokémon Go? En moeten we dat eigenlijk wel willen? 

De hang naar vroeger is niets nieuws. Sterker nog: nostalgie is ongeveer zo oud als mensenheugenis. Nieuwe generaties hebben altijd al ideeën van voorgaande generaties aangepast om nieuwe dingen te creëren. De renaissance bijvoorbeeld is een ‘wedergeboorte’ van de klassieke oudheid in de late middeleeuwen. De Romeinen op hun plaats namen kunst, literatuur en filosofie weer van de Grieken over.  

Het is niet gek dat we terugverlangen naar vroeger. Zeker nu. We zijn allemaal verslaafd aan onze telefoon, algoritmes kennen ons beter dan we onszelf kennen, AI is slimmer dan ooit en wat betreft de geopolitiek staat de wereld onder hoogspanning. Kortom: de toekomst is een enge en onvoorspelbare plek. 

Toch is deze nostalgie naar 2016 een beetje atypisch. Hiervoor hebben de jaren negentig en de jaren nul (Y2K) al een comeback gemaakt. Dit waren tijdperken die gen Z zelf helemaal niet actief heeft meegemaakt. We hadden nostalgie naar een tijd die we nooit hebben gekend. 2016 daarentegen, staat nog scherp op het netvlies. Waarschijnlijk komen de meeste van je Snapchat-herinneringen uit dat jaar en postte je toen actief op Instagram. Het is een makkelijke tijd om te romantiseren, gen Z’ers waren tieners en millennials waren in hun twintiger jaren – voor veel mensen piekjaren om op terug te kijken. 

Hoewel er ook in 2016 genoeg in de wereld gebeurde – Brexit, Trump werd president van Amerika, wij hadden een Oekraïne-referendum, er was een couppoging in Turkije, terroristische aanslagen in West-Europa, de strijd om Aleppo, de V&D ging failliet (R.I.P.) – is dat natuurlijk niet waar we naar terugverlangen. Net zoals dat vrouwen na hun bevalling vergeten hoeveel pijn het deed en dan gewoon nog een kind baren, vergeten wij hoeveel shit er óók in 2016 speelde en denken we alleen aan skinny jeans en de mannequin challenge. Verlangen naar het verleden is veel leuker dan het verleden zelf. 

Voor de wereldorde doen we het niet. Voor de cultuur dan? Van mij hoeven hoog opgetrokken skinny jeans met gaten, bomberjacks, Justin Bieber en The Chainsmokers niet terug te komen, maar wie ben ik. Het is logisch dat na een terugkeer van de jaren negentig en de jaren nul nu de 2010's aan de beurt zijn.

Wat ik denk: we willen niet écht terug naar 2016. We willen een bepaald gevoel van 2016 terug. Het gevoel van jeugdigheid en onbezorgdheid. Het gevoel van een roze filter over een matige foto van een croissant heen gooien, hem op Instagram knallen en je niet druk maken over hoeveel likes het gaat krijgen. In 2016 zaten we nog niet allemaal in onze eigen algoritmische echokamer, maar we genoten met z’n allen van hetzelfde. Social media was nog een leuke plek om te zien wat je vrienden aan het doen waren, in plaats van een mijnenveld van reclames. Na twee keer scrollen was je scroll op en kreeg je een bericht ‘je bent weer helemaal bij!’. In 2026 is je scroll nooit op.

Terugkijken is altijd leuk. Ik heb met plezier gekeken naar iedereens throwbacks en heb ook heerlijk kromgelegen van de cringe van mezelf tien jaar geleden. Maar ik ga je in ieder geval één ding vertellen: ik ga mijn losse broek absoluut niet inwisselen voor een strakke. Laat 2026 lekker 2026 blijven. En dan zien we over tien jaar hopelijk wat een topjaar het was.