Amal Maatoug over friction-maxxing: 'We willen zo graag gepamperd worden en grote bedrijven spelen daar feilloos op in'

Techbedrijven verdienen miljarden aan ons verlangen naar gemak – en dat verlangen groeit, valt columnist Amal Maatoug op. Misschien is het tijd om het leven weer een beetje moeilijker te maken.

Laten we het leven moeilijker maken dan het hoeft te zijn. Dat klinkt misschien als een malloot idee, maar dit is wat de term friction-maxxing inhoudt. Het liefst maken we alles voor onszelf zo makkelijk mogelijk. Het lijkt zelfs zo dat het leven steeds meer iets wordt waar we aan moeten ontsnappen. Of in ieder geval: techbedrijven slagen erin ons dat te laten geloven. Lezen is saai, het huis verlaten is beangstigend, zelf nadenken is moeilijk, met vreemden praten is eng. Voor al deze hordes zijn inmiddels makkelijke oplossingen. 

Friction-maxxing betekent eigenlijk een hogere tolerantie opbouwen voor ongemak. Denk aan: geen koptelefoon opdoen in het openbaar vervoer, maar een keer een praatje maken met degene naast je. Hoe ver je wil gaan in friction-maxxing is aan jou. De bedenker van de term, Kathryn Jezer-Morton, zegt zelfs: ‘Nodig mensen bij je thuis uit zonder het huis op te ruimen of ga voor een vriend babysitten, ook als diegene het in de eerste instantie niet wil.’ 

Kijk, technologische ontwikkelingen die ons leven makkelijker maken, brachten in het verleden ook veel vrijheid met zich mee. Door de komst van apparaten als de wasmachine en de stofzuiger, hoefden huisvrouwen niet uren hun was met de hand te wassen of elk hoekje van het huis met stoffer en blik langs te gaan. Daardoor hadden vrouwen tijd voor hun interesses of voor werk. Die apparaten waren dus best belangrijk voor sociale verandering – ook al was men initieel bang dat vrouwen zich zouden gaan vervelen.

Het verschil is alleen dat de dingen die we nu uitbesteden dingen zijn die ons potentieel veel vreugde en betekenis kunnen geven. Waar het toen fysieke arbeid was dat we uitbesteedden, is het nu ook nog eens mentale. Dat we collectief niet meer zo goed kunnen wassen zonder wasmachine, is wat mij betreft geen megagroot probleem. Maar ChatGPT zorgt ervoor dat we zelf gewoonweg minder nadenken en onthouden. Heb je pijn aan je teen? Vraag het ChatGPT. Bel je huisarts. Wil je een lekker receptje? Vraag het ChatGPT. Pak een kookboek. Heb je advies nodig? Vraag het ChatGPT. Bel je moeder. Moet je een paper schrijven? Vraag het ChatGPT. Gebruik je brein. 

Klinkt dit superlogisch, en is het ‘friction-maxxing’ noemen gewoon een mooier jasje? Ja, absoluut. Ik denk zelfs dat het best sneu is dat we een term als friction-maxxing nodig hebben, om uit te leggen hoe je gewoon normaal moet leven, medemenselijk moet zijn en je brein moet gebruiken. We willen zo graag gepamperd worden en grote bedrijven spelen daar feilloos op in. 

Het leven is niet bedoeld om zonder hobbels te verlopen. Leven betekent inherent ongemak. Als je ongemak probeert te verdrijven uit je leven is er ook geen reden meer om bijvoorbeeld te lezen of creatief bezig te zijn. 

Laten we niet doen alsof met vreemden een kletsje maken iets bijzonders is. Laten we niet doen alsof zo min mogelijk menselijk contact hebben bij het boodschappen doen normaal is. Laten we niet doen alsof alles wat je brein ook gewoon kan uitbesteden aan een taalmodel heel handig is. Het hoort bij mens-zijn. In een wereld waar alles steeds sneller en efficiënter wordt, is het geen slecht idee om iets meer tijd te nemen voor het alledaagse, of we het nou friction-maxxing noemen of niet.