Amal Maatoug: 'Kinda chic om geen Meta-bril te dragen'

Een Ray-ban op je neus, en niemand die het doorheeft. Columnist Amal Maatoug waarschuwt voor de opmars van de Meta AI Glasses, oftewel gluurbrillen. Hoe hipper ze worden, hoe makkelijker we lijken te vergeten dat ze ook onze privacy en vrijheid schenden.

Heeft iemand je vandaag gefilmd? Nee? Weet je het zeker? De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde deze week voor de snelle opmars van brillen met een cameraatje. Van die chic uitziende zwarte brillen, waarvan je niet zou raden dat er een cameraatje in zit. De brillen hebben een klein lampje dat oplicht als ze aan het filmen zijn, maar dat lampje is vaak onduidelijk en het is vrij makkelijk om die te manipuleren zodat hij niet meer zichtbaar is. Je kan dus onzichtbaar mensen filmen zonder dat ze daar toestemming voor geven.

Geen wonder dus dat deze Meta AI Glasses gluurbrillen worden genoemd. Nietsvermoedend worden vrouwen gefilmd, zelfs in toiletten, de sauna of op het strand. Social media staat vol met filmpjes waarin mannen op vrouwen afstappen en hen proberen te versieren, die video’s worden vaak geüpload zonder toestemming. Een eerste zoekslag levert op: ‘Pov: milf rizz’ – je mag zelf uitvogelen wat dat betekent.

Er zijn meer techbedrijven die gelijksoortige brillen maken of hebben gemaakt, denk aan de Spectacles van Snapchat. Maar wat die van Meta onderscheidend maakt, is dat ze er ook daadwerkelijk goed uitzien. Dat is geen toeval. De bril is een samenwerking met het bekende brillenmerk Ray-Ban en er staat een samenwerking met het luxemerk Prada aan te komen. Bewust worden vrouwen uitgekozen als consument, terwijl vrouwen tegelijkertijd de grootste slachtoffers van deze privacyonvriendelijke – en viezerikvriendelijke – technologie zijn. 

Meta probeert de modemensen aan hun zijde te krijgen. Dat lukt bijzonder goed. Kylie Jenner lanceerde deze zomer bijvoorbeeld een samenwerking en maakte met Meta een modieuze bril. De ingebouwde AI-bot heeft zelfs Kylies stem. Zo proberen ze het imago van de Meta Glasses te veranderen van een privacyonvriendelijke surveillancetool naar een mode-accessoire. Want wie kan beter een product aan vrouwen verkopen dan een van de populairste vrouwen op het internet, met haar kolossale 380 miljoen volgers op Instagram. De goedkeuring van de modewereld geeft mensen een sociaal geaccepteerde reden om de bril te dragen. 

We moeten ons niet laten verleiden om deze surveillancetechnologie hip te maken. Het effect is dat we in een surveillancestaat terechtkomen, die door onszelf is gecreëerd. In plaats van dat een grote enge orwelliaanse staat ons onze vrijheden afpakt, doen wij het zelf. Als ik door mijn tijdlijn scroll zie ik outfitvideo's in ring doorbells (een andere populaire surveillancetechnologie) en get ready with me’s door de lens van de Meta Glasses. Maar we moeten ons blijven bedenken dat diezelfde brillen worden gebruikt om vrouwen ongevraagd in wc’s te filmen. 

Hoe verschrikkelijk is het idee dat je altijd op je hoede moet zijn, omdat er zomaar de kans bestaat dat iemand je aan het filmen is. Met de opkomst van de mobiele telefoon merk je al dat echt vrij dansen niet meer bestaat. Dat mobieltje glijdt zo iemands hand in en hop: een gênant moment op camera. Maar met die brillen heb je helemaal niets door. Ik vrees dat we gaan toebewegen naar een Foucaults panopticon-achtige wereld. Er is altijd een kans dat je wordt gefilmd, dus je gedraagt je altijd alsof je wordt gefilmd. We zijn door social media al genoeg performatief bezig als je het mij vraagt. 

Misschien heb je de video satiricus van Roel Maalderink gezien. Of nou ja, waarschijnlijk niet, want Meta heeft de video van Instagram verwijderd. In de video uitte hij kritiek op de brillen van Meta, door medewerkers van Meta te filmen met hun eigen bril. Blijkt dat ook zij privacy toch best een fijn idee vinden. Meta belooft ons dat hun product ons leven makkelijker, slimmer en efficiënter maakt. Maar het maakt ons vooral makke schaapjes. Het censureren van kritiek op het bedrijf laat maar weer zien dat zij niets geven om vrijheid, dus laten we onze rechten niet naïef in hun handen leggen.

De Tweede Kamer wil een breder en duidelijker verbod op de camerabril. Mij lijkt dat een uitstekend idee. Hoe chic zo’n ding er ook uitziet, er is niets chiquers dan privacy.