Transcriptie - Losgelaten, losgeslagen

00.00.18

[caption]

Jongen

Ik block je meteen. Ja….. geloof me, persoonlijk kom ik je halen.

voice-over

Criminaliteit, drugs, prostitutie, leven op straat. Hulpverleners weten dat het mis gaat maar kunnen niets doen.

Man

Dat is natuurlijk om machteloos van te worden.

voice-over

En ook ouders maken zich zorgen. Wat als een kind geen hulp meer krijgt.

Moeder

En dat is dus mijn grote angst. Dat zij dus net als vele anderen denk ik tot zwerfjongere wordt. Gaat stelen, misschien in het criminele circuit terechtkomt of zelfs in de prostitutie,

Voice-over

Voor de wet zijn deze jongeren volwassen maar verstandelijk hebben ze het niveau van een 12-jarig kind.

Jongen

Ik heb al van kleins af aan geroepen van als ik 18 ben dan ben ik volwassen, dan gaat de jeugdzorg gaat weg en dan sta je er zelf voor.

voice-over

Zelfs als overduidelijk is dat ze niet voor zichzelf kunnen zorgen, mogen ze de hulpverlening de rug toekeren.

Jongen

Ja want dan denk ik van ja ik kan alles zelf en ik eh, schijt aan iedereen en ik eh ja flikker toch op. Ja.

Voice-over

Het gaat om jongeren met een verstandelijke beperking en ernstige gedragsstoornissen. Tot hun 18 ^e  worden ze intensief begeleid en behandeld door Jeugdzorg.

Jongen

Ik wou gewoon persé ik m’n 18 ^e  wil ik gewoon weg.

Begeleider

Ja.

 voice-over

Maar als deze kinderen 18 worden en voor de wet volwassen zijn, moet Jeugdhulp ze laten gaan.

Deskundige

Het is eeuwig triest als kinderen op straat komen te staan en vervolgens in de problemen komen.

Int.

Wat zijn de mogelijkheden om ze tegen te houden?

Deskundige

Die zijn er niet.

Int.

Helemaal niet.

Deskundige

Nee. Nee.

voice-over

Zembla onderzoekt wat er gebeurt als jongeren na een leven vol hulpverlening op hun 18 ^e  aan hun lot worden overgelaten.

00.02.07

[caption]

voice-over

Groot Emaus in Ermelo. Hier wonen zo’n 200 jongeren tussen de 13 en 18 jaar. Ze hebben een licht verstandelijke beperking en ernstige gedragsstoornissen.

Anthony

Dit is het hoofdgebouw van Groet Emaus. De grote baas van Groot Emaus die zit in dat kantoor. En die kan dus ook alles in de gaten houden.

[caption]

Yntema

Ze moeten hier naartoe omdat anderen vinden dat ze hier naartoe moeten. Dat kunnen hun ouders zijn, dat kan ene voogd zijn. Soms zegt ook een kinderrechter het. Het probleem is dat ze vastgelopen zijn in hun thuissituatie. Vaak is er sprake van agressie. Met justitie in aanraking zijn gekomen. Meisjes kunnen soms met loverboy problematiek te maken hebben.

voice-over

Op het uitgestrekte terrein wonen de jongeren in groepen. Gemiddeld zo’n 8 personen per woning. Ze krijgen er zorg, begeleiding en behandeling.

Anthony

Dit is mijn groep, hier woon ik.

Yntema

Het Emaus komt in beeld op het moment dat anderen zeggen van help, stop, wij kunnen niet meer. We hebben aanvullende specialistische zorg nodig. En dan meldt men aan bij Groot Emaus. Dat betekent dat deze jongens en meisjes bij ons vaak al vele vormen van hulpverlening achter de rug hebben. Dus ook vele vormen van teleurstelling al hebben meegemaakt in de hulpverlening.

00.03.27

Anthony

Dit is mijn kamer.

[Caption]

Anthony

Als ik op mijn kamer ben dan ben ik vaak wel bezig met tekenen en kleuren en ik heb natuurlijk ook een TV en Playstation en radio en dat zijn de dingen die ik vaak wel gebruik. Ik heb 80 kaartjes na de muur hangen van mensen, die sturen, alle kaartjes die ik krijg hang ik op. En ik heb natuurlijk ook m’n favoriete badhanddoek.

Int.

Welke is dat dan?

Anthony

Dat is deze. Die heb ik toen een keertje gekregen toen ik op het strand was.

Int.

Zo he…

Yntema

Het is soms treurig om te zien als je naar hun dossiers kijkt van wat voor voorgeschiedenis deze jongens en meisjes hebben.

Anthony

Ik heb er 2 van deze. Is.. .is mijn ezeltje. Heb ik toen van m’n vader gekregen toen ik mijn diploma kreeg. En deze he bik toen met mijn vader gehaald in, bij de kringloopwinkel. Daar hadden ze allemaal knuffeltjes en toen mocht ik er een kiezen. En deze komt uit mijn kindertijd. Deze is van mijn broertje die ik dan nu niet meer zie. Als ik deze heb dan komt het wel goed weet je. Omdat ik mijn eh mijn vader die zie ik niet zo heel vaak als ik zou willen. En als ik die knuffels heb, heb ik toch het gevoel van hij is bij me.

00.04.45

Int.

Hoe oud ben jij eigenlijk?

Anthony

8 juli word ik 16. Dus ik ben al ruim over 15 en half heen.

Yntema

Ze zien voor zichzelf vaak een huisje boompje beestje. En daar hoort ook, vooral ook een mooie auto bij en een goeie baan en veel sieraden en veel vrije tijd en veel vakantiedingen. Maar de harde werkelijkheid is, is dat ze dar zeg maar de competenties niet voor hebben om aan zo’n toekomstperspectief te kunnen voldoen.

[caption]

Bakker

De echte leeftijd is 17, 18. Sociaal emotioneel zitten ze veel en veel lager. Max 12 als ze hier op hun 18 ^e  zijn. Dan heb je het over de max. Wat ze qua sociaal niveau kunnen bereiken hier. En dat is naar.  Ook in de hoofden van de jongeren zie je, dat is naar om te horen. Het liefst wil je gewoon een doodnormaal iemand zijn.

Jongen

Laat me leven, laat me leven. Alsjeblieft. Haha…

Bakker

Maar je hebt wel je manco’s. En als je daar geen rekening mee houdt en ’t niet accepteert…

Jongen

Oh fuck….

Bakker

En ook geen hulp erbij accepteert, is het wachten dat het gewoon eh mis gaat.

Yntema

Ja dat is het kenmerk van de groep he, van deze doelgroep is van redelijk streetwise. Aan de buitenkant niet kunnen zien dat ze een beperking hebben. Maar ondertussen wel een laag IQ hebben. En daardoor onvoldoende vermogen hebben gehad om dingen te ontwikkelen die horen bij hun kalenderleeftijd.

00.06.14

Bakker

We hebben een zorgplicht totdat ze 18 zijn. We worden betaald vanuit de overheid. En vervolgens wanneer ze 18 zijn, dan kunnen de jongens in principe zeggen van weet je, ’t hele behandelplan, ik staak het. Ik pak m’n biezen en ik ga, ga er op uit.

Int.

Je wordt binnenkort 18 he.

[caption]

Sean

Ja

Int.

Wat dan?

Sean

Eh… weggaan. M’n spullen pakken en weggaan.

[caption]

Bourhan

Ja tuurlijk. Ik ga, zeker ga ik weg. Dat is sowieso het plan.

Int.

Waarom?

Sean

Omdat ik hier al een tijdje zit en ik vind het eigenlijk niet meer leuk.

[caption]

Anthony

Anthony
ik heb al vanaf kleins af aan geroepen van als ik 18 ben dan ben ik volwassen. Dan gaat de jeugdzorg gaat weg en dan sta je er zelf voor. Je gaat een wereld in, je gaat de maatschappij in.

Bourhan

Weet je, het is, het is hoe heet dat? Hoe je je hoofd gebruikt. Staat je hoofd op ’t goeie punt en je weet wat, welk doel je op dat moment wilt behalen, gaat het je lukken.

Anthony

Als ik 18 ben dan laat ik dit achter  me. De leuke dingen neem ik mee, de minder leuke dingen laat ik hier. En dan wil ik toch wel echt weg.

Int.

Hoe zie je de toekomst voor jezelf?

Sean

Nou ik hoop goed. Niet op straat leven in elk geval. Toch wel m’n eigen huisje.

Int.

Dit is dus jouw kamer.

Sean

Ja. Beetje klein he.

Int.

Klerenkast.

Sean

Ja joh ik was zo boos, ik heb gewoon de deur eruit geklapt.

Int.

Waarom dat

Sean

Ja, maar hoeft zij niet te slaan, dan sla ik maar tegen de kast aan. Maar was niet zo’n slim idee. Achteraf gezien. Maar.. maakt niet uit. Ik heb nog een kast.

Int.

Heb je dat wel eens vaker, dat soort dingen?

Sean

Eh ja. Best wat te vaak.

Int.

Lastig lijkt me toch, voor jezelf ook.

Sean

Eh ja, dat is ’t eh zeker.

Int.

Ben je ook wel eens echt te ver gegaan?

Sean

Eh… ja, ik heb eh… ik ben zo agressief geweest dat ik groepsleiding had geslagen, een glazen bloempot tegen iemand op z’n achterhoofd had geslagen. Een stoel had gegooid. En een glazen mok had ik nog gegooid. En toen werd ik gefixeerd.

00.08.35

Int.

Wat is dat, fixeren?

Sean

Fixeren is als je te agressief bent of je bent niet in staat om te luisteren, dan word je vastgepakt en dan moet je naar de afzonderingsruimte om tot rust te komen.

Int.

Is Sean een jongen waar je je zorgen over maakt, over zijn toekomst na 18?

Bakker

Eh… ik eh ja, ja. Ja. In, in de zin van zijn beïnvloedbaarheid. Eh.. hij heeft gewon zoveel randvoorwaarden nodig om z’n leven goed gestut te houden, zou dat er niet zijn dan zou hij omvallen.

Int.

Wat is die tatoeage?

Sean

Oh, deze. dat is geen tatoeage.

Int.

Wat is dat dan?

Sean

Dat is pen.

Int.

Wat staat daar?

Sean

Daar staat Crips. Dat is een game waar ik in zit.

Int.

Daar zit je bij.

Sean

Ja ook, daar ben ik eh niet trots op. Die mensen die doen daar hele verkeerde dingen.

Bakker

Het is natuurlijk stoer om erbij te horen. Want elke jongere wil ergens bij horen. Heeft ook met een stuk identiteit te maken, dan maak je ergens onderdeel van uit. En als je zelf merkt van wie ben ik eigenlijk en dat je daar heel moeilijk antwoord op kan geven, dan ga je buiten jezelf zoeken naar identiteit. En dat ga je ergens anders zeg copy-pasten. Dat haal je ergens anders vandaan.

Int.

Hij is helemaal niet lid van de crips.

Bakker

Nee.

Sean

Gevechten met messen, wapens, noem maar wat op. Ik heb dingen meegemaakt in een korte tijd, ik zit er nog niet zo lang in. Sinds kort ook. Maar… dat is eh als je er eenmaal in zit, het is makkelijk om erin te komen maar moeilijk om eruit te komen.

Int.

Maar waarom zegt ‘ie dat dan?

Bakker

Wie ben ik als ik dat niet zou zijn. Dat is nog een lastiger vraag om te beantwoorden.

00.10.21

Vlaardingerbroek

Het is een groot probleem dat kinderen die 18 jaar worden en jaren van zorg, hulpverlening achter de rug hebben, denken het zelf te kunnen.

[caption]

Vlaardingerbroek

En vooral de groep waar u het over heeft, de groep verstandelijk beperkte kinderen van zo’n IQ van 70, 80, die denken het allemaal zelf te willen en vooral te kunnen. Maar in de praktijk valt dat heel erg tegen.

00.10.40

Int.

Kijkt u daar van op?

[caption]

Boertjes

Nee helemaal niet. Nee. Ik vind het wel heel erg dat het zo is. Maar wij weten van een hoop jongeren die we los moeten laten rond hun 18 ^e  dat het waarschijnlijk niet zo goed met ze zal gaan als dat we zouden willen.

voice-over

De William Schrikker Groep begeleidt in heel Nederland kinderen met een verstandelijke beperking en gedragsstoornissen. Marjan Boertjes is orthopedagoog en directeur van het expertisecentrum van de jeugdzorginstelling.

Boertjes

Het gaat om enkele honderden op jaarbasis, waarvan we weten dat ze met name de instellingen verlaten waar ze wonen met het volste vertrouwen dat ze een succes van hun leven kunnen maken terwijl iedereen die om hen heen staat ziet: je mist eigenlijk het vermogen in te schatten of dat goed gaat komen met jou en wij denken van niet.

00.11.36

[caption]

Elmo

Hier is alles begonnen broeder, van iedereen uit Oost eigenlijk. Er waren verschillende mensen in de groep. Agressieve mensen, dieven, alles. Een person heeft ruzie, de rest ook. Hier was echt de broederschap.

Jongen

Je kan niet zo maar uit de andere buurt gekkigheid hier komen zetten of zo

Jongen2

Ik block je meteen. Geloof me. Ik ram je… persoonlijk kom ik je halen.

Int.

Zeg wat was Elmo voor een jongen vroeger?

Jongen

Elmo? … 

Jongen2

Hij is toch m’n voorbeeld man.   …

Jongen

Moet ik eerlijk zijn? moet ik eerlijk zijn?

Elmo

Eerlijk broeder.

Jongen2

Ik weet ik ben vervelend, mag ’t vertellen..

Jongen

Elmo was een hele lastige jongen en dat kan de hele buurt vertellen. Iedereen die kwam vragen naar Elmo [Sofidanki] want deze jongen is een probleem man…. Probleem.

Elmo

Ik was wel een lastige jongen, hele lastige jongen. Veel drinken en veel roken. Veel blowen ook. Ik kon ruzie maken met jongens die gewoon 5 jaar ouder waren dan mij. En ik vond dat geen probleem. Want ik vond dat ik ervan leerde ook.

Elmo

Twee hoog he. Hier is het allemaal een beetje begonnen eigenlijk. Op nummer 51.  Die problemen begonnen een beetje toen ik 10, 11 jaar werd zo. Begonnen echt de problemen te komen met aanraking met politie en zo. En straatroven, dat soort dingen. Dus eh… ja. Daar ging het allemaal gewoon een beetje verkeerde kant op eigenlijk.  En op een gegeven moment heeft Jeugdzorg gezegd van oké, jij hebt te vaak problemen met de politie dus we gaan jou uit huis plaatsen. En daar ben ik dus niet mee akkoord gegaan .Weigeren. En na het weigeren is zeg maar gewoon met politie ingeschakeld, zijn ze mij gewoon thuis komen ophalen eigenlijk, gewoon een beetje zo.

Int.

Hoe oud was je toen?

00.13.42

Elmo

Toen was ik nog 13 zo.

[caption]

Maikel

Ik had thuis allemaal problemen eigenlijk en op school kon ik niet meer mee, omdat ik ADHD had. Toen heb ik de verkeerde medicijnen gehad en dat werkte averechts. Dat is voor de concentratie, als je de hele dg stuitert en de hele dag druk bent, dan kun je niet zo een boekje zitten lezen. Dat duurt drie minuten en dan gooi je het boek alweer weg. Zo ging het allemaal verkeerd.

voice-over

Een hyperactief en lastig kind dat op school niet mee kan komen. Na fikkiesteken bij een benzinepomp gaat Maikel naar De La Salle, een orthopedagogisch behandelcentrum voor jongeren met een verstandelijke beperking en gedragsstoornissen. Hij woont hier tot z’n 18 ^e .

Maikel

Als je daar intern zit,  ja dat is helemaal niks hoor. Je zit elke dag in een groep opgesloten. Je kunt nergens heen, je hebt gene vrijheid, je hebt helemaal niks. We zitten daar gewon even uit te zitten. 

Elmo

Ik ga niet zeggen ik heb niks geleerd daarbinnen, want heel veel dingen die ik nu anders doe heb ik daar binnen geleerd. Maar ik zat wel elke dag met de gedachte in m’n hoofd, van oké, wanneer ik bijna 18 ben ga ik weg. Dat, dat, dat is iets gewoon wat elke dag bij mij in m’n hoofd zat. Als ik bijna 18 ben, ik ga weg, ik kom nooit meer terug.

Maikel

Want dan denk je: ik kan alles zelf. Schijt aan iedereen. Flikker toch op, joh. Dan krijg je zulke teksten.

Elmo

Ik werd 18, afgelopen, ging daar de volgende dag ging ik al m’n spullen ophalen. Ze konden me niks meer maken, ze konden me niks meer zeggen. Het enigste wat ze konden doen is die kamerdeur openmaken en mij m’n spullen geven.

Maikel

Ja, de vrijheid en de weg op. De straat op. Dat willen ze. Feesten en dingen doen. Misschien een meid zoeken.

Elmo

Je gaat alles inhalen wat je hebt gemist. Dus als jij na 5 jaar opeens naar buiten komt, 4 en half jaar, dan ga je ook denken van heel m’n jeugd is weg dus dan wordt het nu tijd om uit te gaan en alles. Begrijp je. Dus… . ik heb dat gewoon… ja, ik ben gewoon losgegaan.

00.15.48

Uiteindelijk, ja, verkeerde kant weer op. Verkeerde mensen weer. Criminaliteit dingen weer. Alles wat God verboden heeft gewoon doen. Uitgaan. Niet serieus zijn met vrouwen. Gewoon elke avond andere vrouwen .dat soort dingen. Ik heb criminaliteit dingen gedaan om aan geld te komen. Berovingen, woningen en zo. ik heb mensen overvallen gewoon. Weet je, en ik denk dat zijn allemaal dinge die je dan doet in die leeftijd weet je.

voice-over

Elmo verblijft tot z’n 18 ^e  in een gesloten insteling. Daarna gaat het snel mis. Inmiddels heeft hij 9 maanden in de gevangenis gezeten voor inbraak en berovingen. Nu heeft hij een kamer in een opvangcentrum voor zwerfjongeren en is hij van de straat.

Int.

Hoe was het voor jou om op straat te leven?

Maikel

Ja moeilijk. ‘t Lijkt wel allemaal leuk en cool en vet, maar dat is het niet.

Int.

En waar sliep je dan?

Maikel

In de wagen. Ging ik op een parkeerplaats staan en dan kon ik slapen. Daar of daar. Of hier. Daar in het parkeervak. Dan lag ik achter in de wagen. Maar ja op straat leven dat is gewoon heel duur. Je mag blij zijn als je kunt douchen of ik moet naar het zwembad gaan om elke dag te douchen. Je moet elke dag in een restaurant eten. Zoveel geld kun je niet krijgen. Ik ben geen miljonair.

Int.

En heb je toen in die tijd ook schulden opgebouwd?

Maikel

Ja ik had 4000 en toen was het opgelopen tot 40, 50 duizend euro. Ik krijg het niet alleen opgelost. Hulp zou wel fijn zijn ja. Ik zou er bekant om smeken.

00.17.28

voice-over

In de foyer in Rotterdam vinden zwerfjongeren onderdak en begeleiding van maatschappelijk werkers. Vaak hebben ze voordat ze hier terechtkomen tot hun 18 ^e  te maken gehad met jeugdhulp.   

Bouwesma

Mag die wat zachter?

Meisje

Ja natuurlijk.

Bouwesma

Dank je wel.

[caption]

Bouwesma

Wat je merkt als de jongeren binnenkomen, ze zijn 18 dus het inkomen is niet geregeld. Dingen als een zorgverzekering want als je 18 bent moet je die ook gelijk gaan betalen, dat soort dingen worden niet betaald. En jongeren weten zelf eigenlijk ook niet zo goed waar ze heen moeten, om hulp te vragen. Dus je bent 18, je bent volwassen, je staat in de maatschappij en het is eigenlijk meer een beetje zoek het maar uit en de stap is soms best wel groot om hulpverlening op te zoeken.

Bouwesma

Nu ben je down doordat je geen geld hebt. Dus moet je proberen het weer positief in te zien, dat als jij he spullen gaat brengen dat het dan allemaal wel weer op orde is.

Jongen

Ja ja dat begrijp ik ook, maar…

Bouwesma

Als je nu bi je pakken neer gaat zitten, lost dat het toch ook niet op?

Jongen

Maar ’t gaat erom, ook al ga ik eh ook al ga ik die dingen inleveren, ik moet alsnog wachten dus wat heeft het voor nut?

Bouwesma

Maar nu bekijk je alles op het moment nu. En als je het nou even over lange termijn probeert…

Jongen

Ja ik heb ’t nu, want ik kijk naar het nu. Dat is toch ook maar 1 keer het nu. Moet ik daar naartoe gaan en met die man gaan praten van ik kan niet naar huis gaan, iets regelen om naar huis te gaan of om daar te komen dit en dit. Dat is niet mijn taak mattie. Is niet mijn taak.

Bouwesma

Nee oké, .. en als we nou samen…

Jongen

Mijn taak is, ik moet daar zijn. Dat is mijn taak. En als jij je taak niet nakomt, verwacht niet van mij dat ik daar naartoe ga.

00.18.56

voice-over

Volgens de stichting  Zwerfjongeren Nederland heeft 60% van de dak- of thuisloze jongeren ooit te maken gehad met jeugdhulp. 40% van de zwerfjongeren heeft LVB, dat wil zeggen een licht verstandelijke beperking.

Bouwesma

Ik denk dat het ook hele moeilijk is, als jij zelf geen goed stabiel netwerk hebt en een vangnet hebt en jij wordt 18 en eigenlijk ja jeugdzorg stopt met je, moet je dat allemaal zelf gaan doen en ik denk met een LVB diagnose dat het gewoon heel erg moeilijk is om zelf je stappen te weten te vinden, je papieren te moeten invullen.  Als je dan ook kijkt met, ja met hem dan ook hoe moeilijk het al is voor hem om die uitkering voor elkaar te krijgen en ik denk als jij inderdaad  gewoon je IQ wat lager is, hoe moeilijk het dan is en dat je op een gegeven moment ook maar denkt weet je wat, laat maar. Waardoor de schulden oplopen en dat soort dingen.

voice-over

Maikel accepteerde uiteindelijk toch weer zorg en begeleiding. Sinds kort heeft hij een eigen appartementje.

Maikel

Hier heb ik een huiskamertje zo. Die heb ik hier zelf opgebouwd. Ik moet er nog wel wat aan doen, omdat ik hier net ben komen wonen. Dan heb je daar een klein eettafeltje. Het is niet heel groot maar ik kan er wel mee vooruit. Dan heb je hier een klein keukentje en een barretje om eten te koken.

00.20.09

[caption]

Boertjes

Als ze 18 jaar worden zijn ze voor de wet volwassen en dat betekent dat ze volledig handelingsbevoegd zijn en dat ze net als wij allemaal alles mogen wat volwassen mensen mogen. Dus ze mogen grote aankopen doen, ze mogen trouwen, ze mogen stemmen. En ze zijn volledig toerekeningsvatbaar voor alles wat ze doen wat volgens de wet niet door de beugel kan.

Int.

Ook als ze dat helemaal niet aan kunnen.

Boertjes

Ook als ze dat helemaal niet aan kunnen.

voice-over

Maikel ondervindt nog dagelijks de gevolgen van de ellende die hij zich na zijn 18 ^e  verjaardag op de hals haalde. Om aan geld te komen, neemt hij in de periode dat hij op straat leeft verschillende telefoonabonnementen die hij doorverkoopt.

Maikel

Omdat ik het weg moest gooien, had k alle administratie op één hoop gegooid. Ik had het allemaal uitgezocht en heb het apart gelegd.

voice-over

Later wordt hij volgens eigen zeggen het slachtoffer van oplichting.

Maikel

Ik heb hier allemaal afschriften. Kijk. Een heel dossier gekregen van dingen.

voice-over

Nu zit hij in de schuldsanering en moet hij leven van een paar tientjes in de week.

Int.

En hoeveel schuld heb je nu?

Maikel

Nu was het 15.000, 16.000. En toen kwam er ineens 12.000 een poosje geleden. En toen was het ineens 9.000. Het loopt allemaal maar op. En dan heb je spijt.

[caption]

Maikel

Veel gevoelskwesties. Emoties. Alles alleen moeten doen. Dat gaat niet allemaal. Als je goed nadenkt, dan kan niemand dat, alles alleen.

[Caption]

Vlaardingerbroek

Het is eeuwig triest als kinderen een tijd in de hulpverlening hebben gezeten, de hulpverlening niet af is gerond en ze dan op straat komen te staan en vervolgens in de problemen komen. Die naar mijn idee voorkomen hadden kunnen worden. Daar doe je de kinderen geen goed mee en daar doe je ook de samenleving geen goed mee.

Int.

U vindt dat deze jogneren tegen zichzelf in bescherming moeten worden genomen.

Boertjes

Ja. Tegen zichzelf en wij ook tegen hen soms.

Int.

Want?

Boertjes

Nou ze zijn soms ook niet alleen een gevaar voor zichzelf maar ook voor hun omgeving.

Begeleider

Wat ga je als eerste doen?

Jongen

Ik wil zo eerst roken.

Begeleider

Roken

Jongen

En daarna wil ik even bellen.

Begeleider

Bellen

Jongen

En dan wil ik daarna op de pc.

Begeleider

10 minuten bellen?

Jongen

Ja is goed.

Begeleider

PC

Jongen

Ja

Begeleider

Daarna wat weten?

Jongen

Ja. en dan eh……  dan wil ik op de pc. En dan weet ik het nog niet.

00.22.50

voice-over

De regels op Groot Emaus lijken overdreven streng e betuttelend voor jongeren, die er heel normaal uitzien en welbespraakt hun zegje doen. Maar die qua ontwikkeling jaren achterlopen op leeftijdsgenoten.

[caption]

Anthony

Deze sniper schiet 20 tot 30 meter. Hij heeft 4 kogels. 5, als je deze erin hebt. En dit zijn toch wel dingen die ik graag doe. Niet alleen omdat het gewelddadig is of zo maart gewoon omdat het een leuke hobby is en ik raad het ook vaak aan aan mensen die boos p elkaar zijn. Koop zo’n ding, schiet op elkaar weet je met zo’n plastic pijltje in plaats dat je iemand op z’n bek gaat rammen of elkaars moeder of vader gaat uitschelden want dat komt toch nooit goed.

[caption]

Bourhan

Bourhan
Het is heel vervelend voor de kinderen weet je. Omdat ze al een hele rottijd hebben meegemaakt op internaten en al die onzin en dan maken ze de keus om op hun 18 ^e  meteen weg te gaan en dan gaan ze ook de fout in weet je. Dus dan is hun hele jeugd en hun hele toekomst naar de kloten.

[caption]

Int.

Werk

Sean

Ja. Tuurlijk werk. Hoe moet ik anders aan m’n geld komen.

Int.

Wat wil je gaan doen?

Sean

Ehm… ik wil kijken of ik mijn vaders bedrijf over kan nemen. Als glazenwasserij.

Int.

Dat is, dat zie je wel zitten.

Sean

Ja.

Bourhan

En dat vind ik best wel vervelend voor die jongeren weet je. Maar aan de andere kant vind ik wel, je hebt al een kutjeugd gehad, laat ik het zo zeggen. Maar als je dan zelf ervoor kiest om op je 18 ^e  weg te gaan en je hebt nog geen vast inkomen en alles, ja dan moet je wel de consequenties kunnen aanvaarden.

Int.

Zie je ook dingen waar het mee mis kan gaan?

Sean

Eh, ja, alle mogelijke dingen die zitten er natuurlijk ook. Van de trap af vallen, ik noem maar wat op.

Int.

En voor jezelf, gewoon buiten dat werk. Waar kan het mis gaan denk je?

Sean

Ja, toch nog te grote bek. Dat ik toch nog tegen, mensen tegenkom die uiteindelijk toch wel anders zijn. die niet praten maar toch gaan slaan. Die kans zit erin. Ik hoop dat het niet gaat gebeuren.

Bourhan

Dat is het risico dat je loopt. Maar dat is hat risico dat iedereen loopt, als je volwassen bent weet je. Als je niet je inkomen hebt en je hebt niks en je gaat maar gewoon roekeloos rondlopen en domme dingen doen, ja dan gaat iedereen de fout in.

Int.

Zou dat jou ook kunnen overkomen?

Bourhan

Nee. Nee echt niet. Is onmogelijk.

00.25.29

 Voice-over

Jongeren die moe zijn van hulpverlening en regeltjes. Maar die door hun verstandelijke beperking hun eigen mogelijkheden zwaar overschatten. Sean is bijna 18 en ook hij wil weg uit Groot Emaus. Nu al gaat ‘ie er ’s nachts regelmatig vandoor.

Int.

Als je wegloopt, ga je dan soms hierheen?

Sean

Ja. Ja.. altijd eigenlijk.

Int.

En wat doen jullie hier dan?

Sean

Eh blowen. Drinken. Eigenlijk eh weet je wat god heeft verboden he.

Int.

En wordt er dan ook gecontroleerd door de leiding of niet?

Sean

Nee, hier eigenlijk bijna nooit.

Int.

Nee?

Sean

Nee. Staan we ook veilig.

Bakker

Streng. Ik zeg altijd we zijn duidelijk. Er zijn voorwaarden, ook om bijvoorbeeld op de leefgroep hier te zijn. veel jongeren vinden dat lastig.

[caption]

Bakker

Bas Bakker, jongerenbegeleider
Die vinden het beperkt worden vinden ze lastig. En dat kan ik ook heel goed begrijpen. De meest jongeren hier die bereiken de leeftijd van deze groep van 17, 18 jaar. Je bent ook tegelijk LVB jongere, verstandelijk beperkt. Maar je bent ook een puber die heel erg verlangt naar het volwassen willen zijn. Zelf dingen beslissen. En zeker als de regelgeving van je afvalt, vanaf je 18 ^e , dan denk je van ik leef in het walhalla, ik mag toch van alles doen wat ik zelf wil. Dat is echt een hele moeilijke spagaat waar deze jongeren in terechtkomen.

voice-over

De laatste keer dat Sean wegliep met 2 vrienden, was er veel overlast op het terrein. Harde muziek en schreeuwen bij andere groepen, problemen met de politie en uiteindelijk werd een beveiliger geslagen met een tak.

Sean

Eigenlijk was het de bedoeling dat ik die zaklamp uit z’n handen zou slaan en de tak die was een beetje, die had ik te kort ingeschat, maar hij was een beetje langer dan dat ik dacht. En eh toen kwam die per ongeluk op z’n hoofd. Nou dat was niet de bedoeling. En eh dus toen ben ik van de schrik ben ik met die jongens mee weggerend.

Int.

mm. Wat een verhaal weer.

[Caption]

Yntema

Als je je realiseert dat ze misschien de kalenderleeftijd van 18 jaar hebben maar functionele leeftijd van 12, wat betekent dat nou als mijn eigen dochter of zoon op 12-jarig de deur uit zou  stappen en zeggen van nou pa en ma, bedankt, ik ga nu voortaan zelf alles regelen. Ja dan ga je je ernstig zorgen maken, dat ga je tegenhouden. Dan ga je zeggen van maar eh die roep je terug. Maar in dit geval is er een jongeren die op basis van de wet volwassene is. Kunnen we dat terughalen en dat terugroepen niet doen. En dat is natuurlijk om machteloos van te worden.

00.28.05

Sean

Wij zaten hier dan te gamen en hij zegt tegen mij van heb je zin om weg te lopen. Ik zeg nou, ik zeg ligt eraan. Ik zeg, ik zeg ik heb wel wat wiet liggen wat op moet. Had ik gezegd tegen hem.

Bakker

En dan vraag ik me af, waar is de Sean die dan z’n rug recht houdt en dan zegt van nee maar ja weet je ik doe daar niet aan mee. Dan hebben we het verhaal over 18 zijn, volwassene zijn. En dan je rug recht houden. Zelf beslissingen nemen.

Sean

Onvolwassen…. Ja…

Bakker

Mm?

Sean

Onvolwassen dit.

Bakker

Nou ja, het, eh….   nou onvolwassen, het is gewoon geen verantwoordelijkheid nemen.

Sean

Ja

Bakker

En zeker ook het hele 18 plus verhaal waar we mee bezig zijn, denk ik van hoe kunnen we dit stopzetten?

Sean

Ik wil gewoon persé op m’n 18 ^e  wil ik gewoon weg.

Bakker

Hier

Sean

Ja. Elke keer voel ik gewoon negativiteit. Elke keer denk ik aan weglopen. Ik denk alleen maar aan weglopen.

Bakker

Bij jezelf dan.

Sean

Ja. Ik denk, ik kan er alleen maar aan denken weglopen.

Bakker

Mm

Sean

Ja, had ik het ook anders kunnen doen, nee weglopen.

Bakker

Maar hoe, hoe zit, dan moet je me daarbij helpen Sean. We lijken je meer vrijheden te geven soms maar met die vrijheden wordt het, de problemen nemen ook toe. Want dan, dan gaan er ook gewoon dingen niet goed. En zeker met andere jongeren gaan er dan dingen mis. En dan zit ik ook met m’n handen soms in ’t haar van jongens wat moeten we dan met Sean.

00.29.28

Bakker

Het is letterlijk van de ene dag op de andere dag worden ze als volwassene beschouwd, terwijl ze de hele verantwoordelijkheid van een volwassene helemaal niet onder de knie hebben of nooit zullen bereiken ook. Terwijl ik denk de rekening krijg je op langere termijn als maatschappij over een paar jaar terug. Want dit zij n de jongens die in het criminele circuit terechtkomen. Dit zijn de jongens die de maatschappij het heel lastig kunnen maken. 

Int.

Zijn er mogelijkheden om ze tegen te houden?

[caption]

Boertjes

Die zijn er niet.

Int.

Helemaal niet.

Boertjes

Nee. ne.e

Int.

Wat vindt u daarvan?

Boertjes

Nou dat vind ik heel erg omdat ik weet dat het slecht met ze zal gaan en voor henzelf is dat verschrikkelijk en voor hun directe omgeving is dat vreselijk. Voor ouders, die kunnen daar ontzettend machteloos in staan want die kunnen ook niks meer ten opzichte van een volwassen kind.

Yntema

En eigenlijk zouden we willen dat er in Nederland een maatregel komt die jongeren kan dwingen om behandeling te continueren totdat ze beter voorbereid zijn op die maatschappelijke context.

[caption]

Eugenie

Zij vindt dat ze niks mankeert. Zij vindt dat zij gewoon heel normaal is.  Dus als je het niet met haar eens bent of je geeft haar haar zin niet of je praat niet met haar mondje mee zeg maar, dan kan ze inderdaad nog wel eens opstuiven en met de deuren smijten en kwaad en boos de deur uit lopen. En ja ze heeft natuurlijk een problematiek want ze heeft haar beperkingen. Dus in combinatie van, was dat dus ook de reden dat ze niet echt alle dagen thuis kon wonen.

00.30.58

voice-over

De jongste dochter van Eugenie woont op Groot Emaus maar wil niet geïnterviewd worden.

Eugenie

Ze zit nu toch nog een beetje in de rebellen-sfeer he, ik ben dadelijk 18, party time.

Eugenie

Dit is er samen één met haar zus. Dit zijn over het algemeen kinderen, waaronder ook mijn dochter, die dus heel beïnvloedbaar zijn. En als zij de verkeerde tegenkomt die haar het slechte pad op brengt, dan kan je er ook zeker van zijn dat ze het slechte ook op gaan. Dat is dus mijn grootste angst.

Int.

Waar bent u bang voor dan?

Eugenie

Nou ja, dat zij dus net als vele anderen denk ik, toch zwerfjongere wordt. Gaat stelen. Misschien in het criminele circuit terechtkomt of zelfs in de prostitutie. Want ze moeten toch aan hun geld komen.

Boertjes

Ik denk dat we het systeem het zwakst  georganiseerd hebben op het moment dat we het ’t sterkst nodig hebben. Dus we zouden eigenlijk de wet- en regelgeving zo aan moeten passen dat we kunnen zeggen fijn dat jij zoveel vertrouwen hebt in je eigen toekomst, maar we houden jou nog een poosje langer bij de hand, of je dat nou leuk vindt of niet.

00.32.11

Behandelaar

Nou. Eens even vragen hoe ’t met je gaat joh.

Sean

Moeilijk.

Behandelaar

Ja. Was je weggelopen gisteren?

Sean

Nee. Anderen wel.

Behandelaar

Maar je zei net dat je geblowd had, hoe kan dat dan?

Sean

Oh uit m’n raam.

Behandelaar

Oké. Dat hebben ze op de groep niet door gehad.

Sean

Nee tuurlijk niet, ’t was middernacht.

voice-over

Hier op Groot Emaus is er naast begeleiding en zorg ook behandeling. Sean bijvoorbeeld moet leren zijn agressie onder controle te krijgen en er niet meteen op los te slaan als hij ruzie heeft.

Sean

Ze begonnen me weg te duwen dus ik stap op ‘m af en ik wil een klap geven, toen dacht ik nee ga ik niet doen.

Behandelaar

Het is wel echt, dat is een grote stap he. ik hoop dat je dat wel door hebt.

Sean

Ja. Ach ja…

Behandelaar

Ach ja. Nou ik vind ’t knap.

voice-over

Paul Vlaardingerbroek, hoogleraar familierecht aan de universiteit Tilburg, vindt dat behandeling en begeleiding soms gedwongen moet worden voortgezet. Ook na de 18 ^e  verjaardag.

00.33.06

[Caption]

Vlaardingerbroek

Wat ik vind dat er moet gebeuren is dat we een serieuze oplossing gaan zoeken voor dit probleem. Dat zou wetgeving kunnen zijn die zegt we gaan voor een bepaalde categorie kinderen die hulp nodig heeft maar het niet accepteert gaan we de meerderjarigheid pas in laten gaan op een latere leeftijd.

[caption]

Boertjes

En dat moet ook heel goed getoetst worden, dat moet niet zomaar afhangen van 1 iemand die zegt nou jij bent voorlopig nog niet volwassen. Maar er moet wel een mogelijkheid zijn waarop gezegd kan worden met een toetsing van een rechter, wij gaan het komende jaar samen kijken of je als je 19 bent het wel zelf kan en als het nodig is moet dat een aantal jaren door kunnen lopen.

Int.

Is dat praktisch uitvoerbaar?

Vlaardingerbroek

Dat hangt van de wetgeving af en vooral natuurlijk van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer of die bereid zijn om een dergelijk idee te steunen. Maar ik denk dat als je je oor goed te luisteren legt in de samenleving en ook bij gemeenten aanklopt en hoort hoeveel mensen tussen de18 en zeg maar 23 jaar in de problemen komen, dan denk ik dat het probleem groot is en dat er vaak gevraagd zal worden om toch versterking van mogelijkheden om deze kinderen te helpen. Ook tegen hun eigen wil.

Behandelaar

Ja denk je dat dat mij uit m’n concentratie brengt? Blijf nadenken he Sean, blijf nadenken, ja?

voice-over

Drie grote organisaties in de Jeugdzorg doen vandaag in een brandbrief een dringend beroep op de politiek om de wet aan te passen. In de brief staat:

[caption]

“Enkele honderden zeer kwetsbare jonge Nederlanders komen jaarlijks in ernstige problemen door een systeemfout. Dat is voor de jongeren zelf afschuwelijke en het jaagt de maatschappij op hoge kosten. We pleiten voor een juridische maatregel die hulpverlening kan verplichten.  Laat 18-plussers met verstandelijke beperkingen niet aan hun lot over!”

00.34.53

Boertjes

We laten jongeren los, we laten ze gaan. En dat klinkt heel positief en heel zelfredzaam maar het betekent dat we ze verwaarlozen en aan hun lot overlaten. En dat doen we niet goed. We hebben het syusteem wat dat betreft nog niet goed ingericht.

00.35.07