Veiligheid bewoners niet gegarandeerd bij Amsterdams woonproject

Woningcorporatie Stadgenoot wilde stoppen met het gemengd woonproject Stek Oost, omdat ze de veiligheid van de bewoners en medewerkers niet meer kon garanderen. Dit blijkt uit vertrouwelijke stukken van de gemeente Amsterdam en de woningcorporatie, die in het bezit zijn van Zembla. Hierin staat dat de corporatie al in 2023 de gemeente Amsterdam waarschuwde over de veiligheidssituatie op het wooncomplex, waar 125 statushouders en 125 Nederlandse jongeren samenwonen. Stadgenoot kon niet langer voor de veiligheid instaan. Ondanks deze noodkreet van Stadgenoot houdt de gemeente de woningcorporatie tot op de dag van vandaag aan het contract.

Het gemengd woonproject Stek Oost werd opgericht in 2018 als een van de eerste complexen in Nederland waar statushouders en Nederlandse jongeren samenwonen. Het wordt gepresenteerd als de gedroomde oplossing voor het woningtekort. Ook zat er een idealistisch idee achter. De Nederlandse jongeren helpen de statushouders integreren en ze vormen een community. De gemeente Amsterdam is de opdrachtgever en de woningcorporatie Stadgenoot is verantwoordelijk voor de leefbaarheid en sociale veiligheid in het gebouw.

De afgelopen jaren kwam Stek Oost herhaaldelijk in het nieuws. Al snel na de start in 2018 gaat het mis. Er zijn geweldsincidenten, er is veel problematiek met verwarde statushouders, en er speelt een zedenzaak. Zembla krijgt vertrouwelijke documenten in handen en reconstrueert welke signalen van onveiligheid bij de verantwoordelijke instanties binnenkwamen en hoe daarop door hen is gereageerd.

In de zomer van 2023 spelen er op het complex opnieuw meerdere ernstige veiligheidsproblemen. Zo is er sprake van drugshandel, zijn er vechtpartijen en vermoedt de woningcorporatie dat er in een van de studio’s een groepsverkrachting heeft plaatsvonden. Als de eigen medewerkers van de woningcorporatie worden bedreigd, besluit Stadgenoot dat de grens is bereikt. De corporatie laat de gemeente Amsterdam weten met het project te willen stoppen. Manager van Stadgenoot Mariëlle Foppen reageert in Zembla op de vertrouwelijke stukken: “Het werd toen evident dat wij het niet konden waarmaken en niet langer verantwoordelijk wilden zijn voor de veiligheid op het complex. Het was voor ons gewoon te heftig.”

De gemeente gaat niet akkoord en houdt Stadgenoot aan het contract. Wel wordt afgesproken dat vanaf 2024 van de 250 woningen nog maar 30 procent aan statushouders wordt toegewezen en dat de wooncorporatie niet langer verantwoordelijk is voor de sociale veiligheid op het complex. Carolien de Heer, stadsdeelvoorzitter Amsterdam Oost: “Je kan mensen niet in één keer op straat zetten. Er wonen daar mensen. Die kunnen niet in één keer allemaal ergens anders heen.” De gemeente wil daarom niet dat Stadgenoot zich helemaal terugtrekt uit Stek Oost.  Wel erkent de gemeente zelf ook “dat de veiligheid en leefbaarheid niet langer te garanderen waren op het wooncomplex”, zo blijkt uit een intern stuk uit 2024 van een gemeenteambtenaar die een opdracht heeft gekregen de situatie op Stek Oost te evalueren.

In 2024 wordt voormalig bewoner van Stek Oost Mohammed R.A. veroordeeld voor twee verkrachtingen van vrouwelijke medebewoners. Uit de vertrouwelijke stukken blijkt dat Stadgenoot en de gemeente Amsterdam al in 2019 wisten dat er meerdere meldingen van verkrachting en aanranding waren binnengekomen over bewoner Mohammed R.A. De woningcorporatie schrijft in oktober 2019, n.a.v. een melding van een bewoner, in een mail aan de gemeente en de politie “dat er snel een plan van aanpak op deze jongen moet komen.” In 2021 verkracht hij nog een vrouw op Stek Oost. Pas in maart 2022 wordt hij uit zijn huis gezet en kort daarna aangehouden.

Maartje van Megen, advocaat van een van de slachtoffers, zegt hierover tegen Zembla: “Het feit dat de verdachte zo lang bij Stek Oost heeft kunnen blijven wonen is wel heel kwalijk. (…) Want heel veel vrouwen liepen het risico om in de veiligheid van hun eigen huis verkracht te worden.” Stadsdeelvoorzitter Carolien de Heer: “Er zijn veel pogingen gedaan, om te voorkomen dat dit erger werd, om hem in zorg te krijgen, om hem eruit te krijgen. En dat is helaas niet gelukt.”

Uit berichten in de bewoners appgroep van Stek Oost blijkt dat het nog altijd onrustig is in het woonproject. Ook vertellen verschillende bewoners aan Zembla dat zij zich nog steeds niet veilig voelen. Stek Oost houdt in april 2028 op te bestaan.

De uitzending Het woningexperiment vanavond te zien om 21:15 op NPO2 en maandag 19 januari om 17:00 op YouTube