Alle connecties uit aflevering 4, seizoen 5: Mars

STRIJD
De planeet Mars speelt de hoofdrol in de moderne ruimtewedloop. Grootmachten als de VS en China én particuliere bedrijven als SpaceX van Elon Musk voeren een strijd om wie als eerste mensen op Mars kan laten landen. 

DERDE WERELD
Elon Musk ziet Mars als een soort nooduitgang voor de mensheid: volgens hem moeten we de planeet koloniseren om te overleven in geval van een Derde Wereldoorlog. Tegelijk liet India als zogenoemd ‘derdewereldland’ zien dat ruimtevaart niet alleen iets is voor grootmachten: het land wist in 2014 met een bescheiden budget succesvol een sonde naar Mars te sturen.

KOUDE
Mars is een koude planeet. Dat komt door zijn dunne atmosfeer en afstand tot de zon. De gemiddelde oppervlaktetemperatuur bedraagt er een frisse -63°C, en in de poolwinter kan het wel -140°C worden.

Beeld: M. Kornmesser - European Southern Observatory

OORLOG
De naam ‘Mars’ komt van de Romeinse god van de oorlog. De planeet kreeg die naam vanwege zijn rode kleur, die aan bloed deed denken.

ZANGER
Bruno Mars is de artiestennaam van zanger Peter Hernandez. Op de vraag waarom hij ‘Mars’ als artiestennaam had gekozen, antwoordde hij: “A lot of girls say I'm out of this world, so I was like I guess I'm from Mars.”.

Bruno Mars. Beeld: Chrizta T.

ENGELS
De bekende Mars-reep vindt haar oorsprong in Engeland. Forrest Mars, zoon van de oprichter van het Amerikaanse Mars Inc., verhuisde naar het Britse Slough – ook bekend van de komedieserie The Office - en opende daar in 1932 zijn eigen snoepfabriek. Daar bedacht hij de Mars-reep, genoemd naar zijn eigen achternaam, maar ook een knipoog naar de ‘buitenaardse’ naam van de Milky Way, de reep die zijn vader al in de VS had gelanceerd.

ZIGGY
Ziggy Marley, de zoon van Bob Marley, bracht het nummer ‘I Don’t Wanna Live on Mars’ uit. In de bijbehorende videoclip loopt hij rond op Mars. Overigens: zijn voornaam ‘Ziggy’ zou geïnspireerd zijn op Ziggy Stardust, het beroemde alter ego van David Bowie. Bowie creëerde dit personage als een buitenaardse rockster, iemand die van Mars afkomstig leek.

Ziggy Marley. Beeld: Alex Marshall

DAVID BOWIE
'Life on Mars?' is een bekend nummer van David Bowie. In de periode dat hij optrad als Ziggy Stardust was zijn begeleidingsband The Spiders from Mars.

RAM
In de astrologie is elke planeet een zogenaamde ‘heerser’ over een of meer sterrenbeelden. In het geval van het sterrenbeeld Ram is dat de planeet Mars. Dat wil zeggen dat Mars de Ram aanstuurt, met eigenschappen als daadkracht, energie en strijdlust.

DENNIS
De Amerikaanse ondernemer Dennis Tito werd in 2001 bekend als de eerste ruimtetoerist ter wereld. Na zijn ruimtevlucht verlegde hij zijn doel: in 2013 richtte hij de Inspiration Mars Foundation op, met de intentie in 2018 met een bemande missie een ‘flyby’ langs Mars te maken. De missie kwam er niet. Overigens is Dennis’ honger nog steeds niet gestild: in 2021 boekte de inmiddels bejaarde Tito bij SpaceX een reis naar de maan.

WINDEN
Mars kent extreme weersomstandigheden. Hevige winden razen over het oppervlak, soms tot orkaankracht, en blazen stofwolken kilometers hoog de lucht in. Ook wordt de ijle atmosfeer voortdurend bestookt door geladen deeltjes van de zonnewind.

STORM
Mars is berucht om zijn gigantische stofstormen, die soms de hele planeet in een roodbruine waas hullen. Zulke stormen kunnen weken of zelfs maanden duren, waardoor het zonlicht nauwelijks nog het oppervlak bereikt. In 2018 leidde dat ertoe dat de Marsrover Opportunity, die afhankelijk was van zonne-energie, uitviel. Het lukte Nasa niet om na de storm weer contact te maken, waarschijnlijk omdat de panelen zijn bedekt met stof. Sindsdien wordt ‘Oppy’ als verloren beschouwd.

COKE
In 2010 haalde zanger Bruno Mars het nieuws toen hij werd betrapt met een kleine hoeveelheid cocaïne. Hij kwam er met een boete en een taakstraf vanaf en werd daarna niet verder vervolgd.

10
Mars is een stuk kleiner dan de aarde en is 10 keer zo licht. De datum 10-10 (10 oktober) markeert een belangrijk moment in de geschiedenis van de ruimtevaart richting Mars, want in 1960 werd op deze dag de allereerste ruimtesonde richting Mars gelanceerd. Ook het noemen waard: in 2004 liet NASA weten dat er 10 hartvormige kraters zijn op Mars.

NAPELS
Voetbalclub SSC Napoli had jarenlang Mars als shirtsponsor. Het logo prijkte groot op het tenue van de club.

DIEGO MARADONA
Toen Diego Maradona bij Napoli speelde, droeg hij het shirt met het logo van sponsor Mars erop.

Muurtekening van Diego Maradona, met het shirt van Napoli. Beeld: Céréales Killer

VLOEIBAAR

Onder het oppervlak van Mars bevindt zich vloeibaar water, verborgen in diepe lagen ijs en gesteente. Dat water voedt de hoop dat er ooit leven is geweest, of dat er misschien nog iets leeft, diep onder de grond.

OCEAAN
Wetenschappers denken dat Mars ooit een enorme oceaan had, groter dan de Noordelijke IJszee. Vandaag is die oceaan verdwenen, maar de sporen ervan zijn nog in het landschap te zien.

IJS
De noordpool van Mars is helemaal bedekt met ijs. In de zomer sublimeert een deel van dat ijs, dat wil zeggen dat het ijs meteen naar gastoestand verdampt zonder eerst vloeibaar te worden.

BOMMETJE
Een ‘vulkanisch bommetje’ is een stuk gesteente dat tijdens een vulkaanuitbarsting de lucht in wordt geslingerd. Ook op Mars, waar zich meerdere vulkanen bevinden, liggen zulke brokstukken verspreid over het oppervlak. Het Marswagentje Spirit ontdekte en onderzocht een van die bommetjes. Dat leverde belangrijke informatie op: het bommetje is waarschijnlijk ingeslagen op een natte bodem. Ook werd duidelijk, op basis van de diepte van de inslag, dat de atmosfeer van Mars destijds zo’n twintig keer dichter moet zijn geweest dan nu.

BED
Een van de grote hits van Bruno Mars is 'The Lazy Song' met de tekst: "I just wanna lay in my bed.". Ook is er een bekend verhaal uit de Romeinse mythen, waarin Venus door haar man Vulcanus in bed wordt betrapt met Mars. Deze affaire inspireerde vele kunstenaars tot het schilderen van deze buitenechtelijke ‘bedscène’.

STOF
De atmosfeer van Mars zit vol fijn rood stof dat de planeet zijn karakteristieke kleur geeft.

BROOD
Het Belgische bedrijf Puratos heeft 6,5 miljoen euro bij elkaar verzameld voor een bijzonder project. Men wil onderzoeken hoe gist en deeg reageren onder buitenaardse omstandigheden met als doel in de toekomst brood te kunnen bakken op Mars. De onderzoeksdirecteur van Puratos zegt te geloven dat er over 100 jaar mensen op Mars zullen wonen. Voor die kolonisten wil men het mogelijk maken ter plekke brood te bakken.

GLAS
Op het oppervlak van Mars hebben wetenschappers glas aangetroffen dat vermoedelijk is ontstaan door de hitte van inslagen van meteorieten of vulkaanuitbarstingen. Zulke glaslagen kunnen sporen van oud leven bevatten, omdat ze organisch materiaal kunnen insluiten en conserveren.

Een connectie van een iets andere orde: in 2015 verschenen er koppen in de krant met ‘Water op Mars’, toen wetenschappers aanwijzingen hadden gevonden voor stromend water op Mars. Er werd toen een foto van een Marsreep onder een glas water op sociale media gepost, die viral ging.

WATER
Wetenschappers hebben in 2024 diep onder de oppervlakte van de planeet Mars water gevonden.

ROVERS
De Marsrovers, zoals Spirit, Curiosity en Perseverance, rijden al jaren rond op het oppervlak van de planeet. Ze helpen bij wetenschappelijk onderzoek naar de planeet door foto’s te sturen en grondmonsters te meten.

30 SECONDS
‘Thirty Seconds to Mars’ is een Amerikaanse rockband, met acteur Jared Leto als voorman.

OLYMPUS
Olympus Mons op Mars torent 25 kilometer boven het oppervlak uit en is de grootste bekende vulkaan en de hoogst bekende berg in ons zonnestelsel.

EIFFELTOREN
In Parijs ligt aan de voet van de Eiffeltoren het Champ-de-Mars, een groot open park. De naam betekent letterlijk ‘Veld van Mars’, een verwijzing naar het oude militaire oefenterrein dat hier ooit lag.

Beeld: Rizza Reyes

JOHANN STRAUSS
De Oostenrijkse componist Johann Strauss schreef talloze marsen, waaronder de beroemde Radetzkymars.

MAANTJES
Mars heeft 2 maantjes, Phobos en Deimos, wat Grieks is voor angst en schrik. Ze draaien razendsnel om de planeet en zouden ooit ingevangen asteroïden zijn.

MATT DAMON
In de film ‘The Martian’ uit 2015 speelt Matt Damon een astronaut die na een mislukte missie alleen achterblijft op Mars.

CO2
De atmosfeer van Mars bestaat voor ruim 95 procent uit koolstofdioxide (CO₂), wat dodelijk is voor de mens.

JONATHAN SWIFT
Lang voordat de manen van Mars werden ontdekt, schreef Jonathan Swift er al over in zijn roman ‘Gulliver’s Travels’, uit 1726. Hij beschreef twee kleine manen die verrassend veel overeenkomen met de manen van Mars, die in 1877 daadwerkelijk met een telescoop werden ontdekt.

PHOENIX
Phoenix is de naam van een Marssonde die in 2008 brokjes ijs zo groot als dobbelstenen ontdekte in de bodem van Mars.

THE WAR OF THE WORLDS
De roman ‘The War of the Worlds’ van H.G. Wells gaat over een invasie van marsmannetjes. In 1938 zorgde het hoorspel dat gebaseerd was op het boek voor paniek onder Amerikaanse luisteraars. Sommige mensen dachten echt dat er een invasie van marsmannetjes was.