Alle connecties uit aflevering 3, seizoen 6: Madonna

De hoofdconnectie van aflevering 3 was 'Madonna'. Hieronder lees je van alle antwoorden wat die met Madonna te maken hebben.

Madonna in 2015. Beeld: Chris Weger

Het was 1982 toen Madonna zichzelf voor het eerst op de radio hoorde. Ze woonde destijds in New York en was naar eigen zeggen blut. Haar roommate had de radio aanstaan en plotseling klonk haar single ‘Everybody’ door de kamer. Madonna omschreef het later als een magisch moment, waarop ze wist: it happened, it works. En het werkte inderdaad: 40 jaar later is ze nog steeds op de radio te horen.

Niemand vernieuwde zich zo vaak als Madonna en bij elke nieuwe fase hoorde weer een ander alter ego. In de jaren 80 was dat de Material Girl, in haar Erotica-tijd Mistress Dita, en eind jaren 90 Veronica Electronica (een verwijzing naar de nieuwe elektronische stijl op haar ‘Ray of Light’-album). Bij de release van haar album ‘Madame X’, in 2019, presenteerde zij een gelijknamig alter ego, met een look die het beste valt te omschrijven als een mix tussen een dominatrix en een piraat. Madame X gaf, compleet met ooglapje, in datzelfde jaar een optreden tijdens het Eurovisiesongfestival, dat om verschillende redenen controversieel was.

Voordat de wereld Madonna als zangeres leerde kennen, verdiende ze haar geld als naaktmodel en pin-upgirl. Een reeks van de naaktfoto’s die fotograaf Martin H.M. Schreiber van de toen 20-jarige Madonna maakte, verscheen in 1992 in het boek Madonna Nudes. Ander materiaal van Schreiber werd in 2015 gepubliceerd in Playboy.

De volledige naam van Madonna luidt Madonna Louise Veronica Ciccone. Ze gebruikte haar tweede naam Veronica in die van haar alter ego Veronica Electronica, wat overigens ook de titel is van het remix-album dat in 2025 werd uitgebracht.

De videoclip van 'Material Girl', waarin Madonna behangen is met diamanten, wordt gezien als een hommage aan het nummer 'Diamonds Are a Girl's Best Friend' uit de Marilyn Monroe-film 'Gentlemen Prefer Blondes'.

Madonna staat bekend om haar ‘love for gloves’. Dat begon al in de jaren 80, toen zij vingerloze kanten handschoentjes mateloos populair maakte.

Beeld: Chris Weger

Madonna staat op de promotiefoto van de honkbalfilm 'A League of Their Own' met een knuppel in haar handen. Ook deed in de jaren tachtig een hardnekkig gerucht de ronde, aangewakkerd door de roddelpers, dat Madonna door haar toenmalige echtgenoot Sean Penn met een honkbalknuppel zou zijn geslagen. In 2015 nam Madonna het in een rechtszaak voor haar ex op en verklaarde dat het verhaal niet waar was.

Madonna waagde zich een tijdlang aan een acteercarrière, met wisselend succes. In 1992 speelde ze in ‘A League of Their Own’, een film over een vrouwenhonkbalteam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor die rol trainde ze intensief om het honkbal goed onder de knie te krijgen.

Tijdens haar MDNA Tour in 2013 voegde Madonna, midden in ‘Express Yourself’, een stukje tekst uit Lady Gaga’s ‘Born This Way’ toe, met als afsluiter: “She’s not me.” Eerder had ze al laten weten dat ze Gaga’s nummer een schaamteloze ‘rip-off’ vond. Gaga noemde dat onzin, en de twee zouden nog jaren over en weer kibbelen. Inmiddels is de strijdbijl min of meer begraven: Lady Gaga heeft in verschillende speeches erkend dat Madonna een van haar grote inspiratiebronnen is. Madonna zelf lijkt er klaar mee en zei in een interview simpelweg: “I don’t care anymore.”

Madonna was in 1985 een van de acts op Live Aid.

Zanger Adam Lambert is een groot fan van Madonna en heeft, net als Lady Gaga, openlijk verteld hoe zij zijn werk heeft beïnvloed. Hij heeft haar zelfs eens ontmoet: via de gitarist van zijn band, die ook met Madonna samenwerkte, kreeg Lambert de kans haar thuis in New York de hand te schudden. Ze spraken over een mogelijke samenwerking, al kwam het daar (nog) niet van. Overigens vertolkte Lambert ooit Madonna’s ‘Into the Groove’ in de tv-serie GLEE, waarin hij een gastrol had.

Madonna staat wereldwijd bekend als de Queen of Pop. Overigens mocht ze tijdens de première van de film ‘Die Another Day’, waar ze de gelijknamige titelsong voor had gezongen, zelf die andere bekende queen ontmoeten: de Britse Queen Elizabeth II.

Beeld: Pascal Mannaerts

In 2003 bracht Madonna een kinderboek uit, ‘The English Roses’. Tijdens de presentatie verscheen ze toepasselijk in een bloemenjurk. Meer dan eens gaf ze aan dat witte rozen haar lievelingsbloemen zijn. In 2011 werd dat nog eens goed duidelijk toen ze tijdens het filmfestival van Venetië van een journalist een hortensia kreeg aangeboden. De camera pikte onbedoeld haar reactie op: “I absolutely hate hydrangeas.” Het fragment ging viraal, en even later postte Madonna een satirische ‘apology video’, waarin ze de bloem vertrapt en benadrukt dat ze van rozen houdt.

Madonna hanteert tijdens haar tours een streng anti-mobieltjes beleid. Niet alleen mobieltjes, maar ook camera’s, smartwatches en andere opnameapparaten zijn taboe. Bezoekers moeten hun toestellen bij binnenkomst in een speciaal kastje opbergen, en wie toch stiekem filmt, wordt direct de zaal uitgezet.

De videoclip behorend bij Madonna’s nummer 'Like a Prayer' werd fel veroordeeld door het Vaticaan. Aanleiding waren de brandende kruizen die meerdere malen in de clip te zien zijn. Het feit dat erotiek en het katholicisme in de clip met elkaar werden verbonden, zal ook niet hebben geholpen.

In 1993 probeerde Paus Johannes Paulus II persoonlijk te voorkomen dat Madonna in Rome zou optreden, omdat ze van plan was een orgasme te simuleren tijdens het nummer 'Like a Virgin'. Hij weigerde haar in 1996 ook te ontvangen toen de zangeres in Rome was voor de presentatie van de film 'Evita' waarin zij de hoofdrol speelde. In 2024 wist Madonna opnieuw de tongen los te maken toen ze foto’s postte van zichzelf met een handtastelijke paus. De foto's bleken door AI te zijn gemaakt.

Dat Marilyn Monroe Madonna’s grote idool is, heeft ze nooit onder stoelen of banken gestoken. In de jaren 80 werd ze met haar platinablonde haar en het kenmerkende schoonheidsvlekje zelfs de ‘reïncarnatie van Marilyn Monroe’ genoemd. Ook in haar muziek klinkt die bewondering door: in Vogue zingt ze over Marilyn, en de videoclip van Material Girl is een duidelijke knipoog naar Monroe’s optreden met ‘Diamonds Are a Girl’s Best Friend’ uit de film ‘Gentlemen Prefer Blondes’.

De albumhoes van 'Like a Prayer' past naadloos in de traditie van de ‘denim crotch’-albumhoezen, waar 'Sticky Fingers' van de Rolling Stones misschien wel het bekendste voorbeeld van is.

Al sinds de jaren tachtig geldt Madonna als een icoon voor de homogemeenschap. Haar uitgesproken steun aan LGBTQ+-rechten, haar samenwerking met queer-dansers en andere artiesten en haar nadruk op vrijheid en zelfacceptatie hebben haar die status bezorgd.

Pepsi Cola zegde een miljoenencontract met Madonna op vanwege de controverse rondom het nummer en de clip van 'Like a Prayer'.

Het scheelde weinig of Madonna had een platencontract gekregen bij het legendarische Factory Records, het label van bands als Joy Division en New Order. In 1984 trad ze meerdere keren op in The Haçienda, de iconische nachtclub van Factory, maar de platenbazen besloten haar toch niet te tekenen, omdat ze naar eigen zeggen al genoeg popacts onder contract hadden.

'I'm Going Bananas' is een nummer van Madonna. Het staat op de plaat 'I'm Breathless', gemaakt voor de film 'Dick Tracy'. En in de clip van 'Deeper and Deeper' eet ze met vriendinnen een banaan, wat wordt gezien als een knipoog naar de iconische bananen-albumcover van The Velvet Underground.

Madonna is een popzangeres en mag zich al decennialang de ‘Queen of Pop’ noemen.

Madonna heeft zelf verklaard hoe het was om als 19-jarige in New York aan te komen. Ze stapte in een taxi met 35 dollar op zak en zei tegen de chauffeur om haar op een plek af te zetten waar het allemaal gebeurt; de chauffeur zette haar af op Times Square in hartje New York. And the rest is history.

Kunstenaar Andy Warhol heeft samen met Keith Haring een serie kunstwerken van Madonna gemaakt. Zij beschilderden een reeks covers van de New York Times, waar Madonna op te zien is. Madonna had overigens een relatie met kunstenaar Jean-Michel Basquiat, en via hem kwam ze ook bij Andy Warhol over de vloer.

Beeld: Jack Mitchell

The Breakfast Club, opgericht in 1979, was de eerste band van Madonna. Oorspronkelijk speelde Madonna daarin drums, maar na een tijdje stond zanger Dan Gilroy – korte tijd ook Madonna’s vriendje – toe dat Madonna een aantal van de lead vocals voor haar rekening nam. Madonna verliet de band begin jaren 80 om via de band Emmy and the Emmys, waarin zij Emmy was, en niet veel later als Madonna een solocarrière te starten.

Regisseur Guy Richie verliet ooit zijn vriendin voor Madonna. Die vriendin in kwestie kreeg later een relatie met zanger Robbie Williams en zij vertelde hem dat Richie bij het uitmaken had gezegd: "I love you, baby, but face it, she's Madonna!". Dit was de inspiratie voor Robbies hit 'She's Madonna', uit 2007. Overigens heeft hij het nummer wel eerst even aan Madonna laten horen, en die reageerde positief.

Het schilderij 'De gevallen Madonna met de grote bloemkolen' speelt een sleutelrol in de serie 'Allo 'Allo: 'The Fallen Madonna with the Big Boobies'.

Madonna's grootouders waren Italiaanse immigranten en ze heeft een Italiaanse achternaam: Ciccone.

De clip 'Like a Prayer' werd gezien als zowel anti-christelijk als anti-racistisch en zorgde voor ongekende controverse. Een cruciaal moment in de video is de onterechte beschuldiging van een zwarte man voor een misdaad, waarna hij opduikt als een standbeeld van een 'zwarte Jezus'. Dit beeld roept associaties op met de term 'zwarte madonna' uit de religieuze beeldende kunst. Een zwarte madonna is en Maria met een zwart gezicht, door de verf of het gebruikte materiaal.

Madonna’s doorbraak viel samen met de hoogtijdagen van MTV en daar is haar succes deels aan te danken. Ze gebruikte haar videoclips al vroeg als een cruciaal medium voor artistieke expressie en het doorbreken van taboes. Het is niet voor niets dat MTV haar in 2003 de titel 'The Greatest Music Video Star Ever' toekende. Daarnaast werd haar clip voor 'Like a Prayer' in 2006 door MTV uitgeroepen tot de ‘meest taboedoorbrekende clip aller tijden’. Overigens zorgde Madonna in 2003 samen met Britney Spears voor een van de meest besproken momenten in de geschiedenis van de MTV Awards: de beroemde kus waar nog lang over werd nagepraat.

Madonna was jarenlang aanhanger van de kabbala, een joodse mystieke stroming. In die periode droeg ze om haar linkerpols een rood bandje (de ‘ontvangende’ kant). In 2004 liet Madonna in een interview met een Amerikaanse tv-zender weten dat ze voortaan dezelfde naam wilde dragen als een koningin uit de kabbala-beweging: Esther.

Madonna's oudste dochter heet Lourdes. Lourdes is tegenwoordig naast model ook zangeres.

'Vogue' is een hit van Madonna uit 1990 van het album 'I’m Breathless'. Het nummer haalde in de Top 40 de nummer 2-positie. Madonna schreef de tekst van 'Vogue' in het vliegtuig van New York naar Londen en liet zich daarvoor inspireren door de dansstijl die op dat moment opkwam in de gayclubs van New York: vogueing. Deze dansstijl is geïnspireerd op de poses van modellen in modetijdschriften als Vogue. Door het nummer 'Vogue' werd deze dansstijl bekend bij het grote publiek en werd die korte tijd een rage in clubs.