Waarom hebben jongeren meer moeite met de coronamaatregelen?

De afgelopen weken komen jongeren regelmatig negatief in het nieuws. Ze lappen de regels aan hun laars en blijven elkaar toch in te grote getallen opzoeken. Waarom houden zij zich niet aan de regels?
 
‘Het is echt anders dan het leven hiervoor', aldus de 16-jarige Gijs in De Nieuws BV. 'Het is tot nu toe erg rustig en ik merk dat ik dat ook wel kan waarderen. Maar daarnaast mis je natuurlijk ook wel heel veel contact. Al je vrienden zie je niet en je hebt geen school, dus je ziet ook geen leraren. Het is echt wel heel anders. Ik probeer zoveel mogelijk dingen te doen, maar soms slaat de verveling wel toe.’

Misverstand
En Gijs is niet de enige. Veel jongeren vervelen zich en hebben moeite met de abrupte verandering in hun (sociale) leven. Sommigen gaan dan de straat op, maar het grootste deel blijft netjes thuis. Dat wil ook hoogleraar neurocognitieve ontwikkelingspsychologie Eveline Crone benadrukken: ‘Pubers doen het eigenlijk hartstikke goed. Het is een misverstand om te denken dat alle pubers nu opstandig zijn en niet willen luisteren. De meeste jongeren houden zich gewoon goed aan de regels, en ze begrijpen het ook, maar er is altijd een groepje geweest van ongeveer tien procent van de jongeren die extra veel moeite heeft zich aan de regels te houden. En dat zie je nu natuurlijk ook.’

Ontwikkeling
Dat is geen gekke reactie. De hersenen zijn op deze leeftijd nog in ontwikkeling. ‘Het is een transitiefase om zelfstandig te worden en autonomie te verwerven. Het is eigenlijk een hele natuurlijke fase om je wat los te maken van je ouders en je wat meer te richten op wat je vrienden acceptabel gedrag vinden. En juist in die periode wordt aan jongeren gevraagd om alleen thuis te zijn, zonder vrienden, alleen met hun ouders. En dat is natuurlijk hartstikke moeilijk.’

Risico's opzoeken
Jongeren hebben een grotere drive om risico’s op te zoeken. Een ontwikkeling die normaal gesproken heel goed is, volgens Crone. ‘Anders zou je nooit loskomen van je ouders. Ook hebben jongeren juist een hele grote behoefte om met hun vrienden hun wereld vorm te geven.’ En dat, hoe essentieel ook voor de ontwikkeling van deze jongeren, kan nu niet. Die drive is niks nieuws. Al decennialang zien wetenschappers deze fase bij jongeren. Een cultuuroverstijgend fenomeen. ‘Er zijn bepaalde gebieden in de hersenen, die noemen we ook wel de ‘plezier-gebieden’, die bij jongeren extra sterk staan afgesteld. Jongeren ervaren vaak wat meer plezier bij het nemen van een risico, maar ook wanneer ze geaccepteerd worden door hun vrienden, in vergelijking met volwassenen.’  

Geen mini-volwassenen
Daarom moeten we ons nu, meer nog dan anders, realiseren dat jongeren geen ‘mini-volwassenen’ zijn, maar 'gewoon in een levensfase zitten met zo zijn eigen uitdagingen’, aldus Crone. Ze benadrukt dat er vaak onnodig negatief over jongeren wordt gesproken in deze crisis. Dit is volgens Crone namelijk bij uitstek een periode waarin jongeren een grote behoefte hebben aan impact, respect en autonomie. Ze noemt het een gemiste kans om niet juist nu met jongeren te praten over hoe zij iets kunnen betekenen in deze crisis. ‘We weten dat jongeren in hun late tienerjaren en aan het begin van hun jaren als twintiger echt de behoefte hebben om iets te betekenen voor de wereld.’

'Niet hangen maar helpen'
Een prachtig voorbeeld van iemand die goed heeft begrepen hoe jongeren, juist nu, iets waardevols kunnen toevoegen in de samenleving is jongerenwerker Mourad Ouari. Hij startte in Den Haag het initiatief ‘niet hangen maar helpen’, om jongeren te motiveren niet op straat in groepjes bij elkaar te komen, met het risico op een boete, maar iets nuttigs te doen voor een ander. ‘Ik ben met een aantal anderen de wijk in gegaan en daar zagen we dat een aantal jongeren boetes kreeg voor rondhangen’, zo vertelt hij in Op1. De wijk waar Ouari werkzaam is, is arm. De meeste gezinnen wonen met veel mensen in kleine ruimtes, zonder buitenruimte. ‘We hebben het over een arme wijk met gemiddeld zo’n acht mensen per gezin. Zit dan maar eens met zijn allen binnen, op elkaars lip.’ Daar komt het puberbrein nog eens bij. ‘We vinden het moeilijk om verplicht binnen te blijven en jongeren vinden dat al helemaal moeilijk’, aldus Ouari. ‘Normaal gaan ze naar school of werk. Dus ze vervelen zich.’

Nuttig bezig 
Een van de jongeren die meedoet aan het project van Ouari is Zakaria Ben Abdellah. ‘Ik heb nu meer vrije tijd, ik ga niet meer naar school. De opdrachten die ik heb gekregen zijn af, dat is gelukt in de eerste drie dagen. Dan zijn de opdrachten klaar en wat moet ik dan doen?’ Toen kreeg hij een belletje met de vraag of hij mee wilde helpen in de wijk. Hij brengt nu voedselpakketten en warme maaltijden rond. ‘Ik ben door het project toch weer buiten, maar wel op een nuttige manier. Ik ben mijn vrije tijd nuttig aan het besteden.’