Sfeerfoto van Groen Licht
Groen Licht

Was elke maandag om 19.20 uur te zien opnpo2

Tips, tricks en nog veel meer groens!
Groen Licht

Leven zonder zuivel?

10 okt 2016
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
152 keer bekeken
Brecht met koe
Nederlandse koeien produceren jaarlijks ruim 13 miljard liter melk. En dat drinken en eten wij op, als yoghurt en kaas en bij de muesli. Maar hoe vervuilend zijn die koeien eigenlijk? Brecht gaat op onderzoek uit.
Een deel van onze Nederlandse koeienmelk wordt geëxporteerd naar het buitenland. Maar ook wij Nederlanders gebruiken veel zuivel. Brecht: “Ik eet nauwelijks nog vlees omdat de koe zo belastend is voor het milieu.  Maar de koelkast staat wel vol zuivel. Hoe slecht is dat eigenlijk?” Met die vraag gaat Brecht op pad. Want minder zuivel gebruiken, dat kan best. Maar wat levert het op?
Allereerst onderzoekt ze het dierenwelzijn. Op onze melkpakken staat tegenwoordig vaak ‘ weidemelk ’, die melk komt van koeien die minstens 120 dagen per jaar minimaal 6 uur per dag buiten staan. Maar wat er niet bij staat is dat de kalfjes, zoals de gewoonte is, kort na de geboorte van hun moeder worden gescheiden. Want die melk, die is voor ons! De meeste kalfjes brengen hun leven daarna binnenshuis door, in mesterijen. Hun kalfsvlees wordt na de slacht grotendeels geëxporteerd.
Brecht gaat langs op boerderij De Zonnehoeve . Daar gaat het anders. De kalfjes lopen er 12 weken bij hun moeder in de wei en kunnen dus ook bij hun moeder drinken. Boer Eduard Visscher zegt: “Elk levend wezen heeft gevoelens. Wij, als mensen, moeten eten, maar de dieren moeten ook leven.” De melk van De Zonnehoeve wordt gedeeltelijk geleverd aan FrieslandCampina. Maar die melk wordt gemengd met ‘gewone’ biologische melk van koeien die hun kalfjes niet bij zich hebben. Je kunt op het pak dus niet zien dat er óók diervriendelijker melk inzit. Daarom wil De Zonnehoeve een eigen zuivellijn opzetten, die bij de Ekoplaza te koop zou moeten zijn. Dan kun je als consument diervriendelijker melk kopen.
Gelukkige kalfjes, dat is fijn, maar nog niet voldoende voor Brecht. Koeien belasten het klimaat immers doordat ze veel water drinken, veel voer eten en methaan uitstoten. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de vee-industrie. Die zorgt voor 18% van de totale uitstoot van broeikasgassen.
Maar als je minder zuivel wilt gebruiken, wat zijn dan de alternatieven? Brecht proeft kokosmelk, amandelmelk en sojamelk. Best lekker, maar ze vindt nog geen ideaal alternatief voor de melk in de koffie.
Leven zonder zuivel, zoals veganisten doen, is voor je gezondheid niet slecht, zeker als je je calcium ergens anders vandaan haalt. De meeste melkvervangers hebben calcium toegevoegd. En wie voldoende groene bladgroenten, noten en bijvoorbeeld gedroogde vruchten zoals abrikozen eet, leeft gezond zonder zuivel.
Groot probleem van de veehouderij is de soja die nodig is voor het krachtvoer van koeien. Die eiwitrijke soja wordt verbouwd in bijvoorbeeld Zuid-Amerika. Jaarlijks zijn er 59.000 voetbalvelden aan landbouwgrond nodig om die soja te verbouwen. Grote kans dat daar oerwoud voor gekapt wordt. Maarten Ros van Milieudefensie: “Het gesleep met veevoer en de ontbossing die daarbij komt, tast ons klimaat aan.”
Boer John Arink  wil daar niet aan meedoen en verbouwt zijn eigen veevoer en krachtvoer. Van doperwten, granen, akkerbonen en lupinen. Die peulvruchten zorgen voor het benodigde eiwit. Maar, het is een duurder systeem, zegt Arink. Zo’n 10 tot 15 cent per liter meer dan krachtvoer van buitenlandse soja. 
Vanaf 2017 mag er in biologische melk alleen nog melk zitten van koeien die zijn gevoed met lokale soja.
Is dat voldoende? Brecht gaat in gesprek met Arink. Die zegt: “Een koe is pas slecht voor het milieu als je er voer in stopt dat ook voor mensen goed is en als er veel teveel koeien zijn. Maar een weidende koe, die zorgt alleen maar voor vruchtbare grond en stoot niet teveel uit.”
Ros van Milieudefensie zegt: “Als we minder melk gaan drinken, dan hebben we voldoende grond in Nederland om ons eigen veevoer te verbouwen.”
Helemaal van de zuivel af, dat hoeft dus niet, tot Brechts opluchting.

Populair bij BNNVARA