Journalistieke verantwoording Missie Flotilla
Journalistieke verantwoording bij ‘De Marker presenteert: Missie Flotilla’
1. Totstandkoming onderzoek
Dit onderzoek begint in januari 2026. Gijs Sanders, werkzaam bij De Marker (BNNVARA), wordt benaderd door de organisatie van de Global Sumud Flotilla, evenals enkele andere Nederlandse journalisten. De vraag vanuit de organisatie is of er journalisten verslag willen doen van deaankomende missie. Flotilla’s proberen al sinds 2007 de door Israël ingestelde zeeblokkade richting Gaza te doorbreken, zodat hulpgoederen het land kunnen bereiken. Vrijwel alle gezaghebbende organisaties en deskundigen op het gebied van internationaal humanitair recht stellen dat de zeeblokkade in strijd is met het internationaal recht, met name vanwege de gevolgen voor de humanitaire toegang tot Gaza.
De documentaire is gemaakt om antwoorden te geven op vragen omtrent de soms omstreden Global Sumud Flotilla. Het nut en doel van de missie wordt vaak stevig bekritiseerd in de pers en is onderwerp van discussie. Bovendien beschuldigt Israël de organisatie er onder andere van banden te hebben met de terroristische organisatie Hamas. Niet eerder gingen er Nederlandse journalisten mee. De documentaire biedt een blik op de organisatie, de deelnemers en hun overwegingen, en de missie van mei 2026.
Na enkele maanden onderzoek stappen Gijs Sanders en filmmaker Diederick Groenewoud op 26 april aan boord van een van de zeilboten. Zij varen ruim drie weken mee als zij als opvarenden van een van de laatste 10 boten (van de 75) door Israël worden gearresteerd op internationale wateren, en meegenomen. Ondanks dat ze zich kenbaar maken als journalist worden zij twee dagen vastgezet, waaronder in een Israëlische gevangenis.
Voor de documentaire is er een set wederhoorvragen naar de Israëlische ambassade in Nederland gestuurd. Deze vragen gaan over de geverifieerde verwondingen en (bewijs voor) aantijgingen jegensde Flotilla. De antwoorden (die worden vermeld als officiële reactie van Israël op de vragen) zijn in de documentaire verwerkt. De volledige reactie lees je onderaan bij kopje 6.
2. Journalistieke onafhankelijkheid
De Marker heeft de documentaire volledig onafhankelijk geproduceerd. De Global Sumud Flotilla heeft geen enkele redactionele invloed gehad op de inhoud, montage of conclusies van het onderzoek.
Voor vertrek zijn hierover expliciete afspraken gemaakt met de organisatie van de Flotilla. Deze zijn schriftelijk vastgelegd. De enige gemaakte afspraken hadden betrekking op de veiligheid van de deelnemers en de journalisten; niet op de journalistieke inhoud. Tijdens de reis hebben de makers bewust afstand gehouden tot de activistische doelstellingen van de missie. Zij namen niet deel aan demonstraties, spreekkoren of andere acties en richtten zich uitsluitend op journalistieke verslaglegging. Gedurende de missie was er regelmatig contact met de eindredactie van De Marker en met ervaren journalisten in Nederland om journalistieke afwegingen en dilemma's te bespreken.
3. Veiligheid
Van tevoren is, onder andere met een veiligheidsadviseur, een uitgebreide risicoanalyse gedaan door BNNVARA. De verschillende scenario's tijdens de reis zijn uitgedacht en Gijs en Diederick hebbenvan tevoren een veiligheidstraining gevolgd. Ook hebben zij als onderdeel van de documentaire de trainingen van de Global Sumud Flotilla doorlopen.
Tijdens de reis was er altijd mogelijkheid tot contact met de veiligheidsadviseur. De optie om de reis te onderbreken, behoorde altijd tot de mogelijkheden. Voor verschillende noodscenario's, waaronder een eventuele arrestatie, waren vooraf draaiboeken opgesteld. Deze omvatten onder meer afspraken over consulaire en politieke contacten, de communicatie met familieleden en de woordvoering richting de media.
Bij terugkomst lag er een plan voor nazorg klaar voor Gijs en Diederick. Er is onder andere afgesproken dat zij na afloop zouden spreken met een traumapsycholoog.
4. Bronnen en verificatie
Voor de documentaire zijn zeker 35 bronnen rond de Flotilla geraadpleegd. Er zijn meer dan 15 interviews gedraaid, waarvan niet alles de uitzending heeft gehaald omwille van de lengte. Er is tevens een interview in de documentaire verwerkt met universitair hoofddocent internationaal recht Marieke de Hoon.
De keuze om een van de interviews anoniem uit te zenden, had te maken met de twijfel over haar deelname aan de missie. De deelnemer wist niet zeker of zij met de missie geassocieerd wilde worden. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
Waar in de documentaire wordt verwezen naar verwondingen, is documentatie ingezien. Bijvoorbeeld van ziekenhuispapieren, of forensische onderzoeksrapporten. Getuigenverklaringen over de onderschepping en de detentie zijn onderling vergeleken en beoordeeld op consistentie. Daar waar de journalisten gebeurtenissen niet zelf hebben kunnen waarnemen zijn deze - indien relevant - alleen opgenomen wanneer deze door meerdere betrokkenen onafhankelijk van elkaar zijn beschreven.
In de documentaire komt ook een document voor dat Gijs in handen kreeg, waaruit blijkt dat is vastgelegd dat hij twee keer bij de Israëlische autoriteiten aangeeft journalist te zijn. We lichten specifiek dit deel uit het document uit omdat het bewijst dat Israël van dit feit kennis heeft genomen. In reactie op onze wederhoorvragen geeft Israël ook aan dat zij in de context van deze missie geen onderscheid maken tussen activisten en journalisten.
5. Werken met AI
De keuze om AI in te zetten voor de reconstructie van de gevangenzetting is bewust gemaakt omdat AI op basis van beeldmateriaal en de ervaringen van onze journalisten en de activisten een zo nauwkeurig mogelijke visuele vertaling kan leveren. Om transparant te zijn over het AI-gebruik, hebben we watermerkjes in beeld toegevoegd. De redactie stelt dat het gebruik van AI iets is dat altijd zorgvuldig moet worden afgewogen. In dit geval is de beslissing gemaakt vanwege de snelheid (kort na de missie) en de details, en het feit dat de animatie een bestaande setting moest reconstrueren.
Voor de reconstructie is gebruik gemaakt van bestaand beeldmateriaal van het betreffende marineschip en de Ktzi'ot gevangenis, om een beeld te kunnen schetsen dat waarheidsgetrouw is. Ook zijn de video’s die door Ben G’vir zelf werden gedeeld op X gebruikt. Het beeld klopt met de ervaring van Diederick en Gijs, en er is ter controle contact geweest met activisten, en er zijn enkele beelden aan een van de activisten voorgelegd.
6. Volledige reactie Israël
Hieronder volgt de complete reactie van Israël op onze vragen.
This flotilla was a PR stunt designed to divert attention from Hamas’s refusal to disarm. It carriedalmost no humanitarian aid. Humanitarian aid reaches Gaza through the Board of Peace, which has facilitated over 1.7 million tons of aid since October 2025.
Given the scale of the operation and the risk of escalation, Israeli authorities acted underinternational law to prevent a breach of the lawful naval blockade, with safety as the primaryconsideration.
The allegations presented as facts are false and fundamentally misleading. Israel rejects allegationsof systematic abuse and violence. Claims of systematic violence, including allegations regardinginjuries and the use of force, are false, grossly exaggerated, or stripped of essential context. Allactions by the Israeli authorities were carried out in accordance with Israeli law. Any specificcomplaint will be reviewed by the relevant authorities in accordance with due process.
Journalistic status does not exempt anyone from the law. Individuals who knowingly participated in an unlawful attempt to breach the lawful naval blockade were treated in accordance with Israeli lawand due process.
Saif Abu Keshek is a leading member of the PCPA, a U.S.-designated and sanctioned front organization for Hamas. Thiago Ávila, who operates with the PCPA, was handled in accordance withIsraeli law and deported following the relevant legal process.
These agitators have employed the same playbook wherever they go
from Greece and Austria to Spain and Australia. Your questions repeatedly present unverifiedallegations as established facts. Journalism requires verification, not predetermined conclusions.
Regards,
[NAAM]
