Sfeerfoto van BNNVARA
BNNVARA

BNNVARA

Vóór vooruitgang, vrijheid en verandering

We denken dat het beter kan: open, gelijkwaardig en rechtvaardig. Dit bereiken we niet alleen, dus sluit jij je aan? Of kom naar het BNNVARA Festival!

Hoezo mogen sommige mannen geen bloed doneren?!

13 aug 2019
  •  
leestijd 4 minuten
Schermafbeelding 2019-08-13 om 14.08.36
Bloedbanken hebben bloed nodig van uiteenlopende bloeddonoren, maar mannen die seks met mannen hebben, mogen vier maanden niet doneren. Hoe zit dat? En mág dit zomaar?!
Nieuwe campagne van Sanquin , de Nederlandse organisatie die bloeddonatie regelt: er is dringend behoefte aan donoren met een diverse achtergrond. ‘Niet iedereen heeft maar één bloedgroep. Mensen hebben zo’n 150 bloedgroepen in zich. Niet iedere bloedgroep komt bij iedereen even vaak voor’, zegt woordvoerder Merlijn van Hasselt in De Nieuws BV . ‘Bij iemand die heel vaak bloed nodig heeft, wordt de kans op een bloedtransfusiereactie steeds groter. En zo’n reactie is heel naar. Het is voor ons dus heel belangrijk om goede matches van bloedgroepen te vinden voor bijzondere patiënten.’ Het gaat Sanquin vooral om bloed van mensen met een niet-westerse achtergrond, aldus Van Hasselt. ‘De duffy-bloedgroep bijvoorbeeld, komt voornamelijk voor bij mensen met een Afrikaanse afkomst.’
Uitgesloten
De campagne bereikte Yaïr da Costa en hij dacht: hee, mooi, misschien moet ik me eens opnieuw aanmelden. Da Costa heeft een heel diverse achtergrond, waaronder de Surinaamse, en had dat al eens eerder gedaan, in 2008. Toen werd hij afgewezen als donor, omdat hij als biseksueel ook seks heeft met andere mannen. ‘Ik was toen bij voorbaat niet geschikt om bloed te kunnen doneren.’ We zijn elf jaar verder, en er is wel íets verbeterd, want Da Costa werd niet direct afgewezen. ‘Nu mag je vier maanden geen seks hebben gehad met een andere man, als je bloed wil kunnen doneren. Maar ik ben een gezonde jongeman, ik wil graag gewoon mezelf kunnen zijn. Ik mag helaas geen bloed doneren.’
Bij voorbaat uitgesloten van deelname, ongeacht het feit of hij in een monogame relatie met een man zat of niet. En of hij veilige seks had of niet. ‘Ik wil dolgraag andere mensen helpen door mijn bloed te geven. Als je bijvoorbeeld een monogame relatie hebt met twee mannen, mag je geen bloed geven. Maar een hetero-echtpaar dat allerlei dingen doet, mag dat wel. Dat vind ik een béétje krom.’
Willemijn Veenhoven spreekt Merlijn van Hasselt en Yaïr da Costa (De Nieuws BV)
Risicogedrag
‘Sanquin kijkt naar gedrag dat een verhoogd risico geeft op bloedoverdraagbare infecties’, aldus Van Hasselt. ‘Daarbij kijken we in de breedte: ook naar mensen die naar verre landen reizen, of mensen met ander risicogedrag. Ongeacht je geaardheid.’ Van Hasselt haalt de wetenschappelijke onderzoeken erbij om te achterhalen welke risico’s bij welke doelgroepen leven. ‘Het gaat dan ook over leeftijd. We kijken op de eerste plaats naar de gezondheid van de patiënt, daarna die van de donor. Op basis daarvan worden de beslissingen genomen.’
Waarom dan wel dat heterostel dat buiten de deur eet, maar niet dat monogame homostel? ‘Het lijkt erop dat bij die eerste groep het risico hoger ligt. Maar kijk naar de cijfers: dat is gewoon níet zo.’ Hij geeft HIV als voorbeeld. ‘Dat komt onder hetero’s bij 1 op de 60.000 personen voor. Bij mannen die seks hebben met mannen is dat 1 op de 600. Ook de volkomen promiscue heteroman of -vrouw krijgt een batterij vragen van de bloedbank, om te kijken of daar een verhoogd risico is op een bloedoverdraagbare infectie.’
Piercings
Scheert de bloedbank dan niet alle homo’s over één kam? Je kunt toch iedereen vooraf apart bevragen naar hun risicogedrag? Van Hasselt: ‘We stellen vragen over reisgedrag, tatoëergedrag, piercings. Allemaal dingen die een risico bij zich dragen. Bij seksueel gedrag kijken we naar de grootste risico’s. Daarop krijg je een vraag, en als je daar positief op antwoordt, dan sluiten we je voor een tijdje uit.’
Je kunt de vragenlijst eindeloos uitbreiden, maar je moet wel even uitkijken met hoe ver je gaat met je vragen, vindt Van Hasselt. ‘De vragen die we stellen, worden al als intimiderend en diepgaand gezien. Wij stellen nu algemene vragen. Precieze vragen duren ontzettend lang en je weet nog steeds niet of je de goede antwoorden krijgt. Wat is veilig vrijen? Waar heb je het condoom bewaard? Wanneer heb je ‘m omgedaan, wanneer afgedaan – ik krijg al rode wangen nu. Dat zijn vervelende vragen.’
Bloedtest
Na de vragenronde volgt er een bloedtest. Eerder zat Sanquin-persvoorlichter Robert Heckert bij De Gids.fm (de voorloper van De Nieuws BV ) om te vertellen waarom mannen die seks hebben met mannen niet welkom zijn als bloeddonor. Ook niet na een bloedtest. ‘Je kunt het bloed testen, dat gebeurt ook en daarmee kun je een hoop tegenhouden. Maar als iemand een infectie oploopt, is dat niet direct in het bloed aantoonbaar. Je haalt het er in een test niet ogenblikkelijk uit. En dat betekent: als iemand vandaag een besmetting oploopt en morgen bloed geeft, kunnen we dat er niet met een test uithalen. Dat kan anderhalf tot een paar maanden duren.’
Uit: De gids.fm (2011)
‘We maken een indirect onderscheid, dat klopt, maar in het belang van de veiligheid van de patiënt moeten we daarmee doorgaan totdat de techniek verbeterd is’, aldus Van Hasselt. Da Costa: ‘Het is misschien een leuk experiment om hierover eens een rechtszaak te voeren. Ik ga dat zelf niet doen, maar laten we eens kijken hoe dit zich verhoudt tot de grondwet.’
Sfeerbeeld BNNVARA programma's