Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

'Bevolking snakt naar toekomstvisie'

Grote zorgen over gevolgen voor MKB
Joop

Pesten van klokkenluiders is gewoon wanbeleid

  •  
15-04-2014
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Intimidatie van personeel is in het onderwijs al wettelijk gekwalificeerd als wanbeleid. Wanneer volgen andere sectoren?
“Het werk van de klokkenluider van de Nederlandse Zorgautoriteit(NZa) is relevant voor alle mensen die door hun management slecht worden behandeld.” Dit ventileerde de broer van de overleden klokkenluider recentelijk in een radio-interview.
Bij de politiek begint steeds meer het besef door te dringen dat een betere bescherming van klokkenluiders gewenst is. Niet alleen via het wetsontwerp ‘Huis van de Klokkenluider’, maar ook via het aanscherpen van governance regelgeving.
Intimidatie van personeel is wanbeheer Een mooi voorbeeld is de vanaf 1 januari 2014 geldende nieuwe regelgeving in het (hoger)onderwijs over wanbeheer. Als de geschiedenis van de klokkenluider van de NZa zich zou hebben afgespeeld bij een onderwijsorganisatie dan zou hij op grond van wet en regelgeving vermoedelijk beter beschermd zijn geweest. Onder wanbeheer wordt volgens die wet- en regelgeving onder andere verstaan;
het in ernstige mate verwaarlozen van de zorg voor wat door redelijkheid en billijkheid wordt gevorderd in de omgang met betrokkenen binnen de instelling, waaronder wordt verstaan intimidatie of bedreiging van personeel…..door een bestuurder of toezichthouder
Angst- en intimidatiecultuur Steeds vaker komen organisaties en instellingen negatief in het nieuws door een bedrijfscultuur waarin angst en intimidatie de boventoon voert. De crisis en economische omstandigheden vergroten de kans op zo’n cultuur. Medewerkers willen graag hun baan behouden en “kritische” medewerkers en medewerkers  die “misstanden en mismanagement” aan de kaak stellen weten dat de kans op ontslag bij het uiten van kritiek en het aankaarten van de misstanden groot is. Dat leert helaas de geschiedenis van vele klokkenluiders. Een weinig rooskleurig perspectief derhalve.
Het in stand houden van een angst en intimidatiecultuur loont dan ook vanuit de optiek van de topleiding van een organisatie. En om die reden is aanvullende beschermende wet en regelgeving voor klokkenluiders dan ook uiterst gewenst.
Wettelijke vermoedens ‘onbehoorlijk bestuur’ Vergelijkbaar met de misbruikwetgeving bij faillissementen zou ook bij de vaststelling van intimidatie van personeel een wettelijk vermoeden van ‘onbehoorlijk bestuur’ overwogen kunnen worden. Zeker wanneer voldaan wordt aan de omschrijving van wanbeheer zoals voor onderwijsorganisaties al wettelijk is geregeld.

Meer over:

opinie, economie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (6)

JoopSchouten2014
JoopSchouten201415 apr. 2014 - 11:17

'Onze' bedrijfsmatige angst- en intimidatiecultuur is hetzelfde als wat Verhaeghe omschrijft als 'De Enron-maatschappij.'

johanw2
johanw215 apr. 2014 - 11:17

Dit soort wetten gaat geen steek helpen. De managers in kwestie wentelen het op de organisatie af. Het enige dat eventueel iets zou kunnen doen is de betrokken leidinggevenden persoonlijk aansprakelijk te stellen voor serieuze bedragen. Maar dat zie ik juridisch als niet erg haalbaar. En al zou het er doorkomen, beschuldigingen van wanbestuur bij faillisementsfraude zijn ook al notoir lastig te bewijzen in de praktijk.

lembeck
lembeck15 apr. 2014 - 11:17

Antonie, dank je wel. Ik was zelf een klokkenluidster en kon daarna mijn werk vaarwel zeggen en nooit meer werk vinden in die bepaalde branche. Klokkenluiders komen op een zwarte lijst. Wat er nu gebeurt is dat mensen steeds meer meegaan in de denktrant van de bedrijven en iemand die buiten de boot piest, al is dat nog zo hard nodig, wordt uitgekotst, omdat ze bang zijn hun werk kwijt te raken en daarmee hun centen. In mijn geval werden de medewerkers moedwillig en bewust tegen elkaar opgezet en kon ik aantonen dat de eigenaar/werkgever zijn eigen bedrijf moedwillig naar de knoppen hielp, terwijl hij de schuld ervan op de medewerkers afschoof. Een veel belovend bedrijf (opvolgers draaien nog steeds met winst) inclusief personeel kapot gemaakt, maar geen mens die wat durfde. Als de boekhouder mij naar de trein wilde brengen moest ik twee straten verderop net om de hoek staan wachtten. En op kantoor kreeg ik de beroerdste stoel en totaal geen werk meer. Mijn deur ging dicht. Niemand mocht bij mij binnen. Omdat ik toch IETS moest ben ik de archieven gaan opschonen en daar vond ik dingen waarmee ik naar anderen gestapt ben. O.a. inbraken die meneer zelf pleegde en vervolgens anderen de schuld ervan gaf. De gestolen spullen lagen inderdaad bij hem in de auto en thuis. Verder denk ik dat zowel Johan, als Joop ook gelijk hebben. Er zit veel meer aan vast dan sec het aan de bel trekken over iets dat echt niet kan. Als mensen over meer moed zouden beschikken, zou er veel meer boven water komen, maar ze durven niet. Ergens begrijp ik dat ook wel. Maar ik heb het wel gedaan. Resultaat een beer van een Burn Out en daarna nooit meer kunnen werken. Nu mag ik over een klein half jaar met pensioen...

Fredolo
Fredolo15 apr. 2014 - 11:17

Ik ben blij, dat je dit aan de orde stelt. Het is gewoon heel moeilijk om tegen de stroom in te gaan (zie ook het antwoord van Raven). Zelfs als het WEL in goede wettelijke kaders zou zijn vastgelegd. De kans op burn-out of (bij NZA) zelfmoord is groot. Deze dappere mensen hebben ondersteuning nodig. Ik zou trouwens tegen komende klokkenluiders willen zeggen om zelf een begeleidingsteam te vormen, die ook kan helpen met reflecteren. Je gaat er met huid en haar in en je komt er veranderd uit. Dat moet je goed beseffen en je moet niet arrogant zijn en denken dat ze jou er niet onder krijgen.

jurapol
jurapol15 apr. 2014 - 11:17

Klokken luiden? Niet doen! Het blijft oppassen geblazen! Dat is althans mijn interpretatie van het onlangs gepubliceerde het Jaarverslag 2013 van het Adviespunt Klokkenluiders. Immers blijkt dat driekwart van de klokkenluiders na hun actie problemen op het werk hebben gekregen: uitsluiting door collega’s, pesten en soms zelfs ontslag. Volgens het adviespunt is het perspectief om als klokkenluider bekend te staan reden geweest voor een aantal mensen om bepaalde misstanden niet te melden. Dat laatste lijkt mij dan ook zeer begrijpelijk. Het trieste verhaal van Gotlieb Ik verwijs naar de heldere uiteenzetting (in Joop.nl, d.d. 10 april j.l.) waarin Aart Broek, vanuit sociologisch en psychologisch perspectief beschrijft welk mechanisme Arthur Gotlieb er (vermoedelijk) toe heeft gebracht om zelfmoord te plegen, nadat hij in het kader van zijn bezwaarschrift een boekje open heeft gedaan over de misstanden bij de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza). Ook bij Gotlieb speelde dat hij kennelijk regelmatig intern aan de bel heeft getrokken om op alle misstanden m.b.t. het volledig gebrek aan bescherming van zeer vertrouwelijke gegevens te wijzen. Naar mag worden aangenomen was ook Gotlieb - net als vele andere klokkenluiders - een persoon die blijkbaar het beste met de eigen organisatie voorhad, of die de maatschappij wilde behoeden voor misstanden, onregelmatigheden en onrechtmatigheden. Rechtsbescherming? Voor ambtenaren is op dit moment (in artikel 125quinquies, leden 2 en 3 Ambtenarenwet) een expliciete bepaling opgenomen die bescherming biedt tegen benadeling als gevolg van het melden van een vermoeden van misstanden. Veel overheidsorganisaties kennen daarnaast nog een eigen klokkenluidersregeling, waarin het uitgangspunt ook is dat de ambtenaar geen nadeel mag ondervinden als hij de klok luidt. Die bescherming stelt in algemene bewoordingen dat de ambtenaar die te goeder trouw bij hem levende vermoedens van misstanden meldt volgens de voorgeschreven procedure geen nadelige gevolgen voor zijn rechtspositie zal ondervinden. Maar hoe valt dat feitelijk te controleren, c.q. te beschermen? Hooguit kan de rechter bij toetsing achteraf vaststellen dat een ambtenaar toch, als gevolg van het feit dat hij de klok heeft geluid, nadeel heeft ondervonden van een ten opzichte van hem/haar genomen besluit. Daarvoor is dan wél eerst een (soms jarenlang slepende) juridische procedure voor nodig geweest. Het Adviespunt Klokkenluiders meent - terecht - dat wettelijke bescherming van klokkenluiders ook in de private sector nodig is. Erkend wordt echter dat zelfs wettelijke bescherming in de praktijk niet altijd voldoende zal zijn. Vraag hulp Uit een in 2013 gehouden onderzoek naar de rechtsbescherming van de Nederlandse klokkenluider (afstudeerscriptie van Nicole Melsen, augustus 2013) blijkt dat alle klokkenluidersregelingen primair zijn gericht op het bevorderen van het intern melden van misstanden en op de daarbij te volgen procedure(s), maar niet op het daadwerkelijk beschermen van klokkenluiders. Het melden van misstanden levert dus vooralsnog een groot risico op voor de eigen ondergang. Daarom doen klokkenluiders er dus verstandig aan om vanaf het begin hulp en (rechts-)bijstand in te roepen van een gepokte en gemazelde adviseur. Want een dergelijke strijd win je nooit in je eentje! Maatschappelijk belang Ik kan op dit moment niet een sluitende wettelijke maatregel of voorziening bedenken die voorziet in effectieve bescherming van de klokkenluider, maar ik hoop dat dit artikel de lezer aanzet om daarover gedachten te vormen en die dan kenbaar te maken. Want duidelijk is, dat het maatschappelijk van groot belang is dat mensen het wél blijven aandurven om misstanden te melden.

JoopSchouten2014
JoopSchouten201415 apr. 2014 - 11:17

Klokkenluiders maken weinig kans. De bedrijfsvoering zorgt daar zelf wel voor.: 'Aan het eind van de vorige eeuw voerde de Enron-directie het rank and yank-systeem in: werknemers waren geen collega's meer, maar concurrenten. Ze werden continu beoordeeld, en jaarlijks kwam er een afrekening. De beste twintig procent kreeg een vrachtlading bonussen en een promotie. De slechtste tien procent werd eerst publiekelijk vernederd met een foto en verhaal over hun mislukking op de bedrijfswebsite en vervolgens ontslagen.' http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/08/31/identiteit-een-maatschappijkritiek-van-psychoanalyticus-paul-verhaeghe ... http://www.vn.nl/Archief/Samenleving/Artikel-Samenleving/Als-je-het-niet-maakt-ben-je-mislukt-of-gestoord.htm