Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Groeten uit Jemen

  •  
08-01-2010
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
Jemen_ArnoldKarskens
De inwoners van de hoofdstad Sana'a vinden de internationale heisa over al Qaida  in hun land overdreven. Een bezoekje aan de nieuwe 'failed state' ....
De inwoners van de drukke hoofdstad Sana’a wekken de indruk dat niet zíj maar de wereld gek is geworden. Ze begrijpen niet waarom het straatarme land op de punt van het Arabische schiereiland zich plots op wereldwijde belangstelling mag verheugen, nadat terrorist Umar Farouk Abdulmutallab op kerstdag een Amerikaans vliegtuig boven Detroit wilde opblazen.
‘De explosieven kwamen toch uit Nigeria, niet uit Jemen?’ stelt de sympathieke Belgische consulhonorair Zaghlool Bazara  langs een drukke winkelstraat. Wat moest ik daar op antwoorden? Anderen zeggen dat hij het dodelijke goedje in Jemen al in zijn onderbroek had  gestopt. Maar ik snap zijn punt: Jemen krijgt de schuld. Niet de controleurs op Schiphol of  slecht functionerende Amerikaanse inlichtingendiensten.
Verkeer raast voorbij. Op de straathoek verkopen mannen de lokale drug qat in plastic zakken. Zwart gesluierde vrouwen sloffen langs de overvolle winkels in het karakteristieke oude centrum met hoge geschilderde lemen huizen. Dat de Amerikaanse ambassade, net als de Britse, deze week twee dagen sloot is niets bijzonders, volgens de diplomaat. ‘De ambassade is vaker gesloten na dreigementen. Soms wel weken. Niemand maalde er om.’ De laatste aanslag in de stad was op 17 september 2008 op dezelfde VS- ambassade waarbij 17 doden vielen. Maar sindsdien is het vrij rustig in alle grote steden van Jemen. 
De regering van president Ali Abdullah Saleh die het land al meer dan drie decennia bestuurt, ligt wel al zes jaar overhoop met de Sji’itische opstandelingen. Die voelen zich verwaarloosd door de soennitische meerderheid. Maar dat front ligt honderden kilometers noordelijker. En vredesonderhandelingen staan voor eind januari gepland. In het zuiden wat tot 1990 een onafhankelijke marxistische staat was, voelen bewoners zich ook achtergesteld wat eveneens leidt tot gevechten. Volgens de consul vormen ze een oplosbaar probleem. ‘Ze  willen een deel van de koek. En de regering zou dat ook moeten geven.’  De derde groepering, Al Qaida-op-het-Arabisch- Schiereiland die de Nigeriaan zou hebben opgeleid, bestaat volgens hem uit niet meer dan 50 tot 70 ‘echte terroristen’. De regering zelf spreekt van tussen de 200 en 300 leden die in moeilijk toegankelijk gebergte ten oosten van de hoofdstad opereren. ‘Waarom zoveel aandacht daarvoor?’ Problemen zijn er uiteraard wel. Door alle negatieve publiciteit blijven toeristen weg en die vormen een belangrijke bron van inkomsten, zegt de consul die een reisbureau en hotel runt.
Wat hij zegt, hoor ik in meer gesprekken. Jemen voelt zich nagewezen als een onderontwikkeld land waar handlangers van Osama Bin Laden met een bloedige machtsovername dreigen. Inwoners vinden dat onterecht. Maar ik moet erbij aan tekenen dat berichten over honderden burgerslachtoffers bij bombardementen door het kortwieken van de persvrijheid en het afsluiten van grote delen van Jemen voor waarnemers nauwelijks de buitenwereld halen. Daarbij voeg ik iets toe uit eerdere ervaringen: namelijk dat de collateral damage die militaire operaties met toenemende steun van onder andere de Verenigde Staten veroorzaakt, de antipathie onder de 23 miljoen inwoners tegen de regering kunnen versterken, zoals ook het geval was in Irak en Afghanistan.
Maar zo’n vaart loopt het nog niet, vindt Naif, afgestudeerd econoom die ik ook sprak.  Hij ziet voordeel in de internationale aandacht. ‘Extra Amerikaanse en Europese hulp is goed voor ons land. De laatste twee jaar hebben veel bedrijven na ontvoeringen van werknemers door opstandige stammen het land verlaten.’ Werkloosheid treft bijna eenderde van de bevolking.  Noodgedwongen klust hij als taxichauffeur. De rest van de wereld moet niet bang zijn dat Jemen afglijdt naar een ‘failed state’ als Somalië of Afghanistan waar moslimextremisten de regering in het nauw drijven. Iran die de opstandelingen in het noorden steunt, is niet geliefd. ‘Als we iemand hier op straat uit Iran zien, wordt het vechten.’ En de terreurorganisatie al Qaida wordt door de plaatselijke mensen ronduit gehaat, verzekert hij. ‘Hun acties, zoals het doden van vier Koreaanse toeristen vorig jaar maart,  veroorzaken juist die werkloosheid.’
Ook een Westerse diplomaat schudt het hoofd. Anders dan werd rondgebazuind is de Nederlandse ambassade nooit gesloten geweest vanwege terreurdreigingen. ‘Alleen de consulaire afdeling was afgelopen dinsdag en woensdag gesloten.’ Zaterdag, na het weekeinde dat in Jemen op donderdag en vrijdag valt, gaat ook die naar alle waarschijnlijkheid weer open. Niemand van de circa zestig Nederlanders in Jemen is geëvacueerd. En ook zijn er geen commando’s of mariniers ingevlogen voor een extra bewakingsring zoals in Bagdad en Kabul. Het gebouw ligt vredig verscholen achter een hoge witte muur en zware betonnen wegobstakels in de residentiele wijk Hadda. De driekleur wappert. Toch liever geen foto maken, gebaart een toesnellende politieagent.
Vanuit een warm Jemen bericht ik de komende tijd voor De Pers, het eerste verhaal In Jemen zeggen ze niets aan de hand kunt u hier nalezen.
De foto nam ik in het oude centrum van Sana’a. Bij Bab al Jemen kauwen groepjes mannen op de namiddag de nationale drug ‘qat’. Misschien ook een reden dat al Qaida, groot tegenstander van drugsgebruik,  het hier nooit voor het zeggen krijgt. De halve natie is eraan verslaafd. 

Meer over:

opinie, wereld,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (7)

rgeurtsen
rgeurtsen8 jan. 2010 - 15:45

Prima geluid uit de onderbuik van Jemen. Arnold Karskens voegt een geluid interessant geluid toe aan het mediageneuzel over terrorisme. Dat hier een bewind aan de macht is waar iets mee mis is roept die 'drie decennia' bij mij wel op, en al die ontvoeringen laat zien dat de regering niet een geweldsmonopolie heeft en veiligheid kan garanderen. Somalië is lijkt een prototype 'failed state' en een vergelijking van Jemen, met Somalië en Afghanistan en Pakistan qua terrorisme maakt inderdaad de situatie in Jemen niet tot een vergelijkbaar 'falen' als staat. Nuance, van harte welkom. Maar wegpraten van de misstanden, nou ja, blijf vooral schrijven!

udovandongen
udovandongen8 jan. 2010 - 15:45

Wat fijn dat er correspondenten zijn zoals Arnold Karskens en voorheen ook Joris Luijendijk die niet alle andere berichtgeving napraten en zich verder nauwelijks lijken in te lichten. Meer van dit soort helden!

heggenland
heggenland8 jan. 2010 - 15:45

Goed dat er journalisten als Arnold daar hun werk doen. De meeste journalisten zijn beter op hun plaats in de papagaaien opvang te Veldhoven. Jammer dat ook Joris Luijendijk dat werk niet meer doet, maar deze laatste mocht van onze 'liberale' media alleen aan gecensureerde berichtgeving doen: altijd zijn verslag aanpassen anders werd het niet gepubliceerd. Toch wist hij vaak door de censuurmazen heen te glippen. Het gaat er niet altijd om wat men zegt, maar wat men verzwijgt.

JanVG2
JanVG28 jan. 2010 - 15:45

Ik geloof dat iedereen het verschil tussen Afghanistan en Somailië enerzijds en Jemen anderzijds kent. Maar het is ook niet het toonbeeld van een geslaagde staat. Twee redenen worden duidelijk vermeld: shi'ieten in het noorden en de verschillende stammen in het zuiden (nb: meer dan de helft van het land ...) kennen verschillende semi-opstandige groepen, die leven in een veel bredere omgeving van mensen, die niet `blij zijn' met de regering, die zich achtergesteld voelen. Waarbij ze onderling ook nog eens soms ruzie maken. De derde reden is iets wat tussen neus en lippen door gezegd wordt .. "De laatste twee jaar hebben veel bedrijven na ontvoeringen van werknemers door opstandige stammen het land verlaten." Zelfs in het oude Noorden, min of meer het meest verbonden met de regering, voelen de stammen zich zo autonoom dat ze hun eigen beleid voeren en met vormen van geweld onderhandelen met de regering. Eén geliefde methode van onderhandelen is het kidnappen van vreemdelingen voor losgeld of andere concessies, zoals het vrijlaten van gevangenen. Dat doet toch een beetje denken aan de territories van Pakistan. En het is deze omgeving die de Al-Qaida-achtige lieden in Jemen bescherming biedt. Zoals de Nigeriaanse onderbroekenheld zijn er meer buitenlanders, die zich in Jemen hebben laten beinvloeden. Wat de opleidingskampen precies voorstellen .. geen idee .. maar Al-Qaida lijkt er zelf van onder de indruk te zijn .. en het is duidelijk dat de regering en het staatsleger grote gebieden niet kan onderzoeken .. Kortom, geen volledige failed state, maar wel op dezelfde weg als Pakistan - en dat hebben ze voornamelijk zelf gedaan, niet het duivelse Westen. Of deze zittende regering en alleen militaire hulp het probleem kan oplossen en de staat tot een echte staat maken .. ik heb mijn twijfels. Daarvoor is het stamgevoel te belangrijk en het staatsgevoel te gering bij grote delen van de bevolking (en delen van de regering). Het bestrijden van fundamentalisten in de regio is noodzakelijk!, maar is ook heel problematisch, juist omdat er zoveel verschillende interne conflicten zijn en de drang naar autonomie (inclusief de semi-geweldadige taktieken) van de stammen het moeilijk maken om niet onverhoeds niet-Al-Alqaida-fundamentalisten tot vijanden te maken. Kortom, dit gaat lang duren en vergt veel fingerspitzengefühl.

kniki
kniki8 jan. 2010 - 15:45

Met belangstelling het artikel van Arnold gelezen. De aanslag in september 2008 vond plaats nadat sinds een aantal dagen een nieuwe verbindingsweg gereed was. Daarvoor was het moeilijk zo niet bijna onmogelijk om zich vlug uit de voeten te maken. Wat betreft het qat-gebruik is het tot nu toe zo dat omstreeks drie uur in de middag het gehele economisch verkeer nagenoeg stil ligt. Dit is een groot probleem. Qat is evenals koffie een onschuldig oppepmiddel. Dat de Chinezen betrokken zijn bij de aanleg van een autoweg die vanaf Saoedie Arabie langs de Rode Zee tot aan Mukallah moet lopen daarover wordt tot nu nog weinig geschreven. Over welke relatie er bestaat tussen het uiteenvallen van de Sovjet Unie en het samengaan van Noord-Jemen met het marxistische Zuid-Jemen hoop ik ooit nog eens een gedegen stuk tegen te komen. Over de veiligheid in Yemen: eind oktober begin november 2007 heb ik bij een tocht van Sana'a naar Aden heen en terug meer dan 50 controleposten gepasseerd. Wapens zoals de kalashnikov waren vrijelijk te koop, althans zo leek het. Merkwaardig blijft het nog steeds dat afkomst in combinatie met het islam-geloof criteria zijn voor het bestempelen van iemand als terrorist. Waarom zou zo'n iemand niet compleet geschift kunnen worden genoemd en als zodanig ook moeten worden behandeld.

[verwijderd]
[verwijderd]8 jan. 2010 - 15:45

Overigens, had ik al gezegd dat ik je artikelen en zienswijze zeer waardeer? Niet? Nu, bij deze dan. Zjen

1 Reactie
JoopSchouten
JoopSchouten8 jan. 2010 - 15:45

Ik sluit me bij je aan.