Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte negeerde archiefwet en wiste jarenlang elke dag sms’jes

Landsadvocaat: toestel premier had ruimte voor slechts 20 berichten
Joop

De wonderbaarlijke voedselverspilling

  •  
16-01-2012
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Ruim de helft van ons ziet geen verschil tussen ‘Ten minste houdbaar tot’ en ‘Te gebruiken tot’
Jaarlijks gooien we boodschappentassen vol eten en drinken weg. Onze kinderen groeien er mee op. Maar wie let er eigenlijk op de kleintjes?
Hamsterweken. 2e kilo halve prijs! 3 halen 2 betalen. Voordeelverpakking! Grootgrutters zien graag dat we ruim inslaan. Niet alleen bij de consument maar ook aan de productiekant gaat er enorm veel verloren. De marktlogica maakt voedseldumping soms aantrekkelijker dan het verkopen ervan. Soms zelfs met EU-subsidie.
Ruim de helft van ons ziet geen verschil tussen ‘Ten minste houdbaar tot’ en ‘Te gebruiken tot’. Bij ‘tht’ denken we aan een uiterste consumptiedatum. En dan heb je ook nog de uiterste verbruiksdatum en de uiterste verkoopdatum. Fabrikanten weerspreken misleidende suggesties niet, verwarring betekent handel. Bij een verlopen datum gooien we het vaak ‘voor alle zekerheid’ weg.
Het zou logisch zijn als we aan deze onduidelijkheid een einde maken. Want voedselverspilling is economisch, ecologisch, ethisch en sociaal onverantwoord. Deze week bespreekt het Europees Parlement een verslag over de ‘alarmerende’ voedselverspilling. Ik hoop vurig dat die conclusie niet door de traditionele verdedigers van de markt wordt weggestemd. Leven is meer dan economie. Via de milieu- en voedingscommissie heb ik ook aandacht gevraagd voor de ethische, sociale en ecologische aspecten van verspilling. Het weggeven van eten via voedselbanken is prachtig, maar  aalmoespraktijken horen niet structureel te zijn. Maar helaas wordt er alleen beleefd geluisterd, geen enkel amendement van de milieucommissie heeft het gehaald.
De wereldvoedselorganisatie FAO rekende uit dat we 1/3 van het geproduceerde voedsel niét opeten of opdrinken. Jaarlijks verdwijnt er 1,3 miljard ton. Afhankelijk van hoe je telt komt dat op EU-niveau neer op 100 tot 180 kilo per persoon per jaar. Maar ook als het Voedingscentrum gelijk heeft met zijn 40 kilo per Nederlander per jaar, dan is dat nog steeds onaanvaardbaar. Het gebrek aan vergelijkingscijfers mag geen reden zijn dit op zijn beloop te laten. Appelen of peren, het is allemaal fruit.
Dat er ook in arme landen 6 tot 11 kilo voedsel per persoon verdwijnt komt vooral omdat daar de logistiek hapert, bijvoorbeeld doordat oogst onderweg verrot of als er geen koeling is. Bij ons zit verspilling meer aan het einde van de voedselketen, denk aan de volle vuilcontainer bij de supermarkt en de cateraar en aan de tv-kok die het groen van de prei achteloos uit beeld schuift. In een restaurant en tegenover gasten is het in onze cultuur nog steeds raar als je je bord helemaal leeg eet.
79 miljoen Europeanen leven onder de armoedegrens, 16 miljoen hebben voedselhulp. Bij Zembla zagen we eind 2011 Tonnie van Mook. De Tilburgse voedselbank doneerde haar zakken vol diepvriesfriet. Die tellen niet mee in de verspillingscijfers. Ook Tonnie vroeg zich af of alwéér friet wel zo gezond is voor haar kinderen.
Voedseldumpingen blijven ook buiten de verspillingsstatistieken. Scheepsladingen vol ingevroren Europese kipresten worden met EU-steun in derdewereldlanden gedumpt en verstoren daar de lokale markt. Om maar te zwijgen over de Griekse en Spaanse tabak die we exporteren naar Afrika omdat de kwaliteit ondermaats is voor Europese begrippen. Tabaksteelt, met landbouwsteun van de EU…
Tot voorkort werden komkommers massaal doorgedraaid, niet omdat ze ongezond zijn, maar krom. Die kromme EU-regel is eindelijk rechtgetrokken, maar het na-ijleffect ervan duurt voort. In de supermarkten zijn ze uitgeroeid, alleen op de markt vind je wel eens ‘accoladekomkommers’. Omdat de consument geen gehavend en misvormd fruit wil, krijgen ze het soms via een dure omweg. Onreglementaire fruit wordt verwerkt in hippe ontbijtdrinks, moezen, mixen en fruityoghurtjes. Die vorm van recycling is altijd nog verantwoorder dan er diervoeder of compost van te maken.
Ook bij bier wint marketing het van de logica. Nederlandse brouwers stapten massaal over op lichtdoorlatende groene flesjes, terwijl bruin glas de houdbaarheid verlengt. Maar ja, de consument hè, die wil groen. Om het lichtprobleem te omzeilen moet er nu een kartonnen doosje om een sixpack en word je geacht groene flesjes meteen in de donkere koelkast te zetten. En de EU? Die dwarsboomt statiegeldverpakkingen.
We zijn nu met 7 miljard. Willen we de voedselverdeling verbeteren dan is een ommekeer nodig. De tijd van lapmiddelen en consumentenbedrog moet voorbij zijn. Verduurzaming, kortere distributielijnen, kleinere verpakkingen, rationele logistiek en ontmoediging van verspilling. Ik pleit voor eerlijke voorlichting aan consumenten. Het verslag dat donderdag in stemming komt eindigt met een obligaat pleidooi voor betere voorlichting aan burgers over voedselverspilling. Maar wat het meest werkt: bewustmakingsprogramma’s voor beleidsmakers die zijn geïnfecteerd met het idee dat het de markt is die wel met oplossingen komt. Voedseltekorten en voedseloverschotten bewijzen dat de wet van vraag en aanbod op wereldschaal geen evenwicht maar onbalans veroorzaakt.

Meer over:

opinie, groen

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (17)

Irmaatje
Irmaatje16 jan. 2012 - 16:42

Kartika wil dus nog meer regels van uit Europa? Minder bemoeienis vanuit Europa zou meer zoden aan de dijk zetten. Dan stoppen vanzelf die idiote subsidies aan bedrijven als Nestle. Dan is het voor dat soort bedrijven niet meer winstgevend voedsel te vernietigen, maar kunnen ze er goede doelen mee steunen.

ockham
ockham16 jan. 2012 - 16:42

We zijn nu met 7 miljard. Willen we de voedselverdeling verbeteren dan is een ommekeer nodig. De tijd van lapmiddelen en consumentenbedrog moet voorbij zijn. Inderdaad, zeven miljard is veel te veel.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194716 jan. 2012 - 16:42

Het draait om de vraag hoeveel risico je vindt dat je mag nemen. Het begint al met de landbouwproductie. Er is geen beschaafde land dat de voedselvoorziening helemaal aan een vrije markt overlaat. Teveel risico. Alle bestuurders van alle landen van alle tijden realiseren zich dat. Moses stond al aan het hoofd van het eerst bekende interventiebureau om de bevolking van Egypte de zeven magere jaren te kunnen laten overleven. Maar bestuurders zijn ook geneigd elk risico dat een voedselconsument loopt aan iets dood te gaan of ziek van te worden ,vergaand in te dammen. Vandaar een woud aan regels om de consument te beschermen. Doorgeschoten? Jazeker, maar zie het maar eens terug te draaien. Verbetering van de hygiëne heeft tenslotte geleid tot veel lagere sterftecijfers. Volgens mij lukt het de kruidenier niet om legaal iets te verkopen als de datum (van verkoop, houdbaarheid oid) verstreken is. Terwijl ik me toch heel goed in staat vind zelf te beoordelen of iets bedorven is. Welke probleem nu opgelost wordt als we, bij wijze van spreken, beter ons bord leegeten, weet ik zo net nog niet. Het betekent economisch gezien, dat de vraag afneemt. Op termijn past het aanbod zich daar aan aan. Dit betekent niet dat ze in Afrika meer te eten krijgen, de prijs is daar bepalend dus ik zie de sociale en ethische winst niet zo. Het betekent niet dat er minder grond in productie wordt genomen. Daar gaat wat anders groeien.Wat je daar ecologisch mee wint, ik weet het niet of het zou extensivering moeten zijn wat gepaard gaat met minder inputs aan kunstmest en gewasbeschermingsmiddellen. En wordt er wel zoveel verspild? De kliekjesmester en de schillenboer mag niet meer maar de veevoedersector is erg creatief in het aanwenden van restafval. En via compostering sluiten we de cirkels ook weer. Goed nadenken voordat we nieuwe regels gaan verzinnen lijkt me zo. En je bord leeg eten, geen eten weggooien is goed voor je portemonnee en blijft fatsoenlijk. Ook in het restaurant.

Waterbeer
Waterbeer16 jan. 2012 - 16:42

[Ook bij bier wint marketing het van de logica. Nederlandse brouwers stapten massaal over op lichtdoorlatende groene flesjes, terwijl bruin glas de houdbaarheid verlengt. Maar ja, de consument hè, die wil groen.] Nee dat wil de consument helemaal niet !

mphhtn2
mphhtn216 jan. 2012 - 16:42

Wie heeft er (hopelijk) positieve ervaring met het weggeven van restanten van bedrijfslunches aan bijvoorbeeld de Voedselbank of Leger des Heils?

Johan Derks
Johan Derks16 jan. 2012 - 16:42

Ben via de zoektekst "fruit van de bomen halen" hier beland. Sinds oktober 2012 woon ik in Belgrado. Het welvaartsniveau is hier heel laag: een maandinkomen van 300 - 400 euro is normaal. Gebruiksartikelen zijn vrijwel even duur als in Nederland. Alleen vaste lasten zijn lager, net als vlees en fruit. We hebben wat fruitbomen in de tuin. Teveel fruit om alles alleen op te eten. Wat doe je dan met het overschot, behalve jam maken? Ik speel met de gedachte om werkzoekers (die 300 meter hier vandaan iedere morgen op een baas staan te wachten) uit te nodigen de boom leeg te plukken, maar spreek de taal onvoldoende en ben bang, dat zo'n actie een gekke indruk maakt. Heeft iemand wel eens voor een dergelijke vraag gestaan?

[verwijderd]
[verwijderd]16 jan. 2012 - 16:42

"Voedseltekorten en voedseloverschotten bewijzen dat de wet van vraag en aanbod op wereldschaal geen evenwicht maar onbalans veroorzaakt." Dat is gewoon volksverlakkerij. Er is geen onbalans. Er zijn mensen die geen eten kunnen betalen maar dat heeft niets met het systeem van vraag en aanbod te maken maar met het feit dat bepaalde groepen gewoon niet willen werken voor hun natje en droogje. Overschotten is al helemaal geen probleem. Gewoon wegflikkeren wat je over hebt want er groeit net zoveel nieuw voedsel als je wilt en het is een kringloopproduct. Als je de verspilling wilt stoppen moet je stoppen met overheidsregels. Bijvoorbeeld die verplichte vaak belachelijke uiterste verkoopdatum op de verpakking. Zelfs op zout zit zo'n datum terwijl dat natuurlijk nooit bederft.

2 Reacties
Uilenspiegel
Uilenspiegel16 jan. 2012 - 16:42

De "markt" staat toe dat je met voedsel kunt speculeren. Dat is immoreel als (daardoor) mensen honger leiden. Dit is misschien een overweging van uw kant waard?

Timotheus2
Timotheus216 jan. 2012 - 16:42

Sorry Donald, maar dit is er vèr over. Wat u beweert is dat een oorlogsslachtoffer in Zuid-Sudan niet wil werken voor zijn/haar brood. Ten eerste is daar nauwelijks werk, ten tweede is het er levensgevaarlijk (de kans op verkrachting is vele malen groter dan de kans op werk) en ten derde dat gebied enkel interessant voor de olieindustrie. Met als logisch gevolg dat je als hardwerkende burger wel 3x nadenkt voordat je je neus buiten de deur steekt... Vertaal ik het terug naar onze contreien, dan blijkt dat vele mensen die wel willen werken, helemaal geen kans van slagen hebben; 3 maandne achter de lopende band, als temp, en dan weer een jaar thuis. Omdat ze niet meer in staat zijn het zelfvertrouwen op te wekken om nog iets bij te leren, te herscholen of wat dan ook. Verneukt door de maatschappij. Industriëel bijprodukt. Nutteloos levend comsumptiedier dat als primaire behoefte wordt aangeleerd om geld bij elkaar te schrapen om te voorzien in via commerciële kanalen aangeprate behoeften.

keck66
keck6616 jan. 2012 - 16:42

Ik lees niets over vlees... dat op zaterdagmiddag 17uur nog volop in de schappen ligt. Ik weet niet wat ermee gebeurt, waarschijnlijk vermalen tot veevoer (runderen, geiten, schapen, kippen zijn toch vegetariërs?) of frikandellen en kroketten... Het is volgens de grote filosoof Lebbis een mooi, klein ideaaltje: nooit meer eten weggooien. Ik zie weinig valide tegenargumenten...

1 Reactie
adriek
adriek16 jan. 2012 - 16:42

Vee mag geen dierlijk afval eten in verband met kreuzfeld jacob en andere enge ziekten. Wat er dan wel met 'restanten' op zaterdagmiddag gebeurt weet ik ook niet, maar daar gaat deze discussie toch niet over? (Het brood is trouwens om drie uur al lang op...) Mensen zijn gemakszuchtig, en worden bang gemaakt met allerlei berichten over salmonella en erger, dus durven velen niet meer zelf na te denken. Ten minste houdbaar tot wordt dan automatisch 'niet meer gebruiken na'. Dit is niet het enige waarin de moderne mens het zelf denken aan het verleren is: als het niet in de eerste pagina met google resultaten staat is het te moeilijk ... Gaan we van Homo Sapiens naar Homo Post Sapiens (vrij vertaald van de na-denkende mens, waarbij na-denken komt van op na-apen en niet van nadenken ...)

Michiel Online
Michiel Online16 jan. 2012 - 16:42

"Voedseltekorten en voedseloverschotten bewijzen dat de wet van vraag en aanbod op wereldschaal geen evenwicht maar onbalans veroorzaakt." Meer dan deze zin had je voor mij niet hoeven schrijven.

1 Reactie
Hjalmar Hoort
Hjalmar Hoort16 jan. 2012 - 16:42

Dan nog is het een heel erg groot zwaktebod dat Kartika in haar slotconclusie als een klassiek ex SPer wijst naar marktwerking, terwijl die marktwerking van meet af aan is gesloopt door haar eigen EU notabene. "Voedseltekorten en voedseloverschotten bewijzen dat de wet van vraag en aanbod op wereldschaal geen evenwicht maar onbalans veroorzaakt." De onbalans wordt veroorzaakt door het protectionisme van de EU, niet door de markt. Invoerrechten en boetes, met daarnaast subsidies aan de boeren in de EU: geen wonder dat een Afrikaan er niet mee kan concurreren. Hij betaalt een boete om het spul te vervoeren naar ons, terwijl zijn concurrent extra steun krijgt. Zo heeft de EU boer lagere kosten, en balanssteun, wat de lagere kosten van Arbeid voor de Afrikaan niet alleen teniet doen, maar voedseldumping mogelijk maakt. De wet van vraag en aanbod veroorzaakt niet de onbalans, de EU doet dat (ingegeven door een lobby waar je u tegen zegt), door met haar (in ieder geval voor Kartika blijkbaar) onzichtbare hand de schaal in onbalans te duwen. Dat is geen marktwerking maar een monopolie die is ingevoerd door onzer eigen EU. Met de ene hand roept ze om verandering, en met de andere hand schreeuwt ze tegen de ondernemer: het probleem, en de instandhouding ervan, ligt bij haar eigen instituut. We weten allemaal dat ondernemingen gaan voor winst. Punt. De EU heeft hier volledige medewerking aan verleend. De basale verandering is er al: uitgaves aan landbouw zijn van 70% van het EU budget omlaag naar 35%, maar dan nog is er nog een lange weg te gaan. 2013 lees ik dat men invoerrechten wilt vrijgeven. We zullen zien wat dat gaat brengen.

Michiel Online
Michiel Online16 jan. 2012 - 16:42

"Tussen de regels door kun je lezen dat ze eigenlijk de individuele keuzevrijheid wil verbieden, wat bij groen linksers helaas altijd de basis is." klopt, ik stuur je morgen naar afrika om te laten zien wat het gevolg is van jouw geweldige keuzevrijheid.

1 Reactie
Michiel Online
Michiel Online16 jan. 2012 - 16:42

was reactie op Jim Peeters

ElKlaasTasso
ElKlaasTasso16 jan. 2012 - 16:42

Op mijn werk mogen we geen grote potten pindakaas, vlees enz. Allemaal vanwege HACCP (er zou toch maar iemand een beetje ziek worden!). Dus nu hebben we 1 plakje kaas verpakt in plastic. Per 5 pakjes zit er een elastiekje omheen. Pindakaas zit nu in van die miniportieverpakkingen. Zo ongelofelijk veel verspilling voor een beetje eten.

1 Reactie
FransAkkermans1947
FransAkkermans194716 jan. 2012 - 16:42

Ik zie geen enkele partij een beweging maken om dat regiem eens wat te liberaliseren. Stel je voor, dat betekent risico lopen, daar win je de verkiezingen niet mee.