Sfeerfoto van Jaaroverzicht
Jaaroverzicht
Dit zijn de programma's waarmee BNNVARA zaken in beweging bracht.
Jaaroverzicht

Lonneke van der Zee en Gert-Jan Hox over 2020

16 dec 2019
  •  
leestijd 8 minuten
Schermafbeelding 2020-01-07 om 21.15.55

Lonneke van der Zee (algemeen directeur) en Gert-Jan Hox (directeur content) vormen samen de directie van BNNVARA. Hoe was het jaar voor hen? “Van de een op de andere dag veranderde alles, maar het aanpassingsvermogen was enorm” 


Lonneke, je bent begin dit jaar begonnen als algemeen directeur BNNVARA. Waarom wilde je deze functie vervullen? 

Het was geen uitgestippeld carrièrepad, maar toen deze kans voorbij kwam heb ik hier volmondig ja op gezegd. BNNVARA is de club waar ik me al 10 jaar ontzettend thuis voel. Vanwege de mensen die er werken, maar vooral ook vanwege de missie van onze omroep, waar we samen voor strijden. 

  

Het jaar is nog maar net op gang als de wereld stil komt te liggen vanwege het coronavirus. Welke impact heeft dat gehad op de programmering en bedrijfsvoering bij BNNVARA? 

Gert-Jan: “Programmatisch was de impact van de coronamaatregelen enorm. Reisprogramma’s moesten per direct stoppen, publiek mocht de studio niet meer in, redacties konden niet meer samenkomen om te brainstormen, voor programma’s bij mensen in het land moesten allerlei maatregelen genomen worden en ga zo maar door. Maar ik ben vooral trots op de enorme creativiteit en flexibiliteit die iedereen bij BNNVARA heeft getoond. De drive om Nederland te informeren en inspireren leek door de impact van het coronavirus alleen maar groter te worden.” 

Lonneke: “Die energie was heel goed te voelen. Iedereen is tien stappen harder gaan lopen vanuit de overtuiging dat we voor onafhankelijke informatievoorziening, duiding én afleiding moesten zorgen. Maar er zit ook nog een wereld aan de achterkant zoals de financiële consequenties, de inrichting van het pand, onze werkplekken, de inzet van mensen op die plekken waar het nodig is, gesprekken met de NPO over onze gezamenlijke opdracht. Dan is het fijn om te merken dat je met de beste mensen in hun vak werkt. De collega’s van facility hebben snel alle nodige maatregelen kunnen nemen om veilige werkplekken te creëren, ICT had alles op orde, waardoor het direct heel goed mogelijk was om vanuit huis te werken. Vanuit P&O is vanaf het eerste moment alle aandacht geweest voor de zorg van medewerkers, communicatie zette in op constante informatievoorziening richting de collega’s en financiën heeft ervoor gezorgd dat rekeningen veel sneller betaald werden, met oog voor de lastige situatie waar veel leveranciers voor kwamen te staan. Van de een op de andere dag veranderde alles, maar het aanpassingsvermogen was enorm.” 

 

En ook programmatisch moest het roer om?  

Gert-Jan: “Heel veel programma’s hebben we gelukkig kunnen voortzetten met de nodige aanpassingen. Een mooi voorbeeld is De Wereld Draait Door, dat toen in de laatste weken van haar bestaan zat. We hadden een groot slotakkoord voor ogen, maar al snel werd duidelijk dat dat er niet in zat. Dat was even slikken voor alle betrokkenen, maar de knop ging snel om. Er was in die eerste fase een grote behoefte aan troost, aan een gevoel van saamhorigheid. Daar is DWDD fenomenaal op ingesprongen. Dit programma was 15 jaar met publiek gemaakt en opeens gebeurde het vanuit een stille studio. Maar juist die vorm, die cocon van waaruit het programma van de een op de andere dag werd gemaakt paste zo goed bij die periode. En we merkten ook direct aan alle reacties dat mensen echt de steun, het houvast voelden van dat programma op de vooravond. In alle beperkingen vond DWDD zichzelf voor de zoveelste keer opnieuw uit, en werden die laatste weken misschien wel de beste ooit.
En een ander heel mooi voorbeeld is Sanders Vriendenteam op 3FM. Ik denk hoe dan ook dat voor veel mensen radio in die periode een belangrijke houvast is geweest, maar het meest memorabele moment is natuurlijk de geweldige actie van Sander Hogendoorn en zijn team, die het voor elkaar kregen om 183 radiostations over de wereld gelijktijdig You’ll never walk alone te laten draaien. Kippenvel.” 

 

Tegelijkertijd schreeuwde de situatie om duiding en informatievoorziening. Wat heeft BNNVARA gedaan op dat vlak?   

Gert-Jan: “De behoefte aan betrouwbare informatie was inderdaad groot. En dat zie je ook direct terug in het bereik van de publieke omroep als geheel. De kijk- en luistercijfers gingen enorm omhoog. BNNVARA heeft daar een belangrijk aandeel in gehad. We maakten de gevolgen van het virus al heel snel inzichtelijk met het programma Frontberichten, dat bestond uit vlogs van mensen, voornamelijk zorgmedewerkers die in de “frontlinie” knokten voor de levens van hun patiënten. De druk op de IC’s en de situatie in verpleeghuizen, berichten waar de kranten bol van stonden, werden opeens heel tastbaar door dat programma. Ook een documentaire als Levenslucht, dat als enige programma mocht filmen op de IC’s duidde heel goed de situatie waar we in zaten. Verder zag je dat veel mensen afstemden op een programma als Op1. Daar hebben we aan tafel veel ruimte gemaakt voor experts om mensen te informeren. En ook Zembla en Kassa zijn direct in verschillende corona-gerelateerde dossiers gedoken om zaken boven tafel te krijgen en zo de beleidsmakers scherp te houden.” 

 

Een ander groot thema van het afgelopen jaar is racisme. Een golf van protest ging de wereld over na de dood van George Floyd. Hoe wordt er bij BNNVARA omgegaan met dit onderwerp? 

Lonneke: “In de programma’s van BNNVARA is direct veel aandacht geweest voor de Black Lives Matter-protesten en voor het onderwerp racisme in bredere zin. Daarnaast zorgde het ervoor dat het thema inclusiviteit ook binnen onze organisatie in een stroomversnelling werd gebracht. BNNVARA is er voor iedereen, ongeacht je kleur, afkomst, voorkeur, opleidingsniveau, geaardheid of beperking. Maar ondanks onze ambities slagen we er onvoldoende in om voor en achter de schermen mensen van kleur aan ons te binden. Na de protesten staken mensen binnen BNNVARA ook hun vinger op om mee te denken over hoe we een meer inclusieve organisatie kunnen worden. Niet zodat we dat af kunnen vinken, maar omdat we ervan overtuigd zijn dat we alleen met een diverse groep makers de verhalen van heel Nederland kunnen vertellen en op die manier ook een divers publiek weten te bereiken. Dit onderwerp kan en mag niet meer van onze agenda voordat we een omroep zijn waar daadwerkelijk iedereen zich welkom voelt.”  

 

Dit jaar heeft BNNVARA ook haar missie aangescherpt. Waarom is dat? 

Lonneke: “Een programma, radioshow of gids maken is geen doel op zich. We willen dat het allemaal bijdraagt aan een open, gelijkwaardige en rechtvaardige samenleving. Daar doen we het voor. Dat is wat onze medewerkers en programma’s bindt, hoe het publiek ons meer en meer zal gaan herkennen en hoe we ons onderscheiden binnen het publieke bestel.” 

Gert-Jan: “Die signatuur zal je ook steeds meer gaan terugzien in onze programmering. Dat we strijden tegen ongelijkheid en onrechtvaardigheid zie je natuurlijk heel duidelijk in titels als BOOS, Kassa, Zembla of Opstandelingen, maar het zit ook indirecter in veel andere programma’s. Ons succesnummer op de vroege avond van NPO 3 bijvoorbeeld, First Dates, is een programma waarin we de verschillen vieren en daarmee ook willen laten zien dat we allemaal gelijk zijn. En in een programma als Typisch komen de thema’s als gelijkheid en rechtvaardigheid ook allemaal aan bod. Of het wordt satirisch gebracht, zoals in Even Tot Hier. De vorm kan heel sterk verschillen, maar de achterliggende gedachte is altijd terug te brengen naar onze missie.” 


Om die missie te kunnen verwezenlijken is het belangrijk je publiek te blijven bereiken. En dat publiek raakt steeds verder versnipperd. Hoe gaat BNNVARA daarmee om?  

Gert-Jan: “De tijd van een lineaire tv-uitzending maken en daarmee je hele publiek bereiken ligt ver achter ons. Hetzelfde geldt voor radio. Vandaar dat er bij BNNVARA ook geen scheiding meer is tussen radio, tv en online. We maken geen content meer voor één kanaal, maar willen daar zijn waar ons publiek is. Dus willen we op de kanalen aanwezig zijn waar ons publiek zich bevindt en onze content daar indien nodig ook op aanpassen. Dat is ook essentieel om jongeren te blijven bereiken. Daarbij zullen we steeds vaker op uiteenlopende manieren thema’s behandelen in onze programma’s die passen bij onze missie. Denk aan economische ongelijkheid, of het gevaar van filterbubbels. Zo kunnen we ons publiek ook op thema aan ons binden en de content bieden waarin het geïnteresseerd is.  

Lonneke: “We betrekken onze leden, fans en volgers zoveel mogelijk bij de programma’s die we maken. Dat doen we bijvoorbeeld door events te organiseren rondom onze programma’s. In het begin van het afgelopen jaar deden we dat nog fysiek met bijvoorbeeld een grote bijeenkomst in theater ’t Spant waar Floortje Maggie Doyne ontving, de vrouw die een weeshuis runt in Nepal en te zien was in Floortje Naar Het Einde Van De Wereld. Na de uitbraak van het virus zijn we deze bijeenkomsten online gaan organiseren en dat is ook een groot succes gebleken. We hebben heel interessante en inspirerende online bijeenkomsten gehad rondom bijvoorbeeld de documentaireserie over ‘Srebrenica – de machteloze missie van Dutchbat’, Opstandelingen en de documentaire Ik Rouw Van Jou. Die laatste bijeenkomst trok zo’n tweeduizend bezoekers. Die verschuiving naar online events biedt ook de mogelijkheid om veel meer mensen kennis te laten maken met dit soort aanvullende programmering.” 


Tot slot: we leven in een tijd van steeds meer polarisatie. Wat doet BNNVARA eraan om dat tegen te gaan? 

Gert-Jan: “Dat groepen lijnrecht tegenover elkaar staan heeft voor een belangrijk deel te maken met de filterbubbels waarin mensen zitten, een echoput van hun eigen mening. Daar wordt een wij-zij-cultuur mee gevoed die onze samenleving steeds verder uiteen drijft. We willen hier het komend jaar ook op verschillende manieren aandacht aan besteden. En wij hebben hier als mediaorganisatie ook een grote rol in. Het is dus belangrijk dat we bijvoorbeeld aan de tafels van onze talkshows verschillende geluiden laten horen, vanuit verschillende invalshoeken.” 

Lonneke: “Het is ook onze taak om mensen kennis te laten nemen van elkaars achtergrond en standpunten. Daarbij is het van belang dat we een breed publiek aan blijven spreken. Echte progressie in de maatschappij bereiken we als omroep niet door ons dusdanig progressief te profileren dat het een deel van ons publiek bij ons vandaan duwt. Dan zouden we een groep gelijkgestemden over houden die geen aansluiting meer vindt bij mensen die anders denken. Dat brengt de samenleving als geheel niet verder. We boeken pas echt vooruitgang als we naar mensen luisteren en samen kleine stappen te zetten naar een open, gelijkwaardige en rechtvaardige samenleving.” 

Populair bij BNNVARA